Çocuklarına aşı yaptırmayan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumu ile aşı tereddüdü ve aşı karşıtlığı arasındaki ilişki

Amaç: Bu araştırma çocuklarına aşı yaptırmayan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumu ile aşı tereddüdü ve aşı karşıtlığı arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı-ilişki arayıcı türde, Trabzon İli Of Devlet Hastanesi Çocuk Polikliniğine başvuran ve çocuğuna aşı yaptırmayan ebeveynler üzerinde 01 Temmuz 2024-01 Mayıs 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini çocuk polikliniğine başvuran ve çocuğuna aşı yaptırmayan ebeveynler, örneklemini araştırma kriterlerine uyan 214 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, "Ebeveyn Bilgi Formu", "Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Ebeveyn Tutumları Ölçeği", "Aşı Tereddüdü Ölçeği" ve "Aşı Karşıtlığı Ölçeği" ile toplanmıştır". Araştırmanın verileri tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Dunn testi, Spearman's rho korelasyon testi ve Robust Regresyon Analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada "ebeveyn tutum ölçeği" puan ortalaması 17.59±1.51, "aşı tereddüdü ölçeği" puan ortalaması 17.34±3.2 ve "aşı karşıtlığı ölçeği" puan ortalaması 78.92 ± 4.10 olarak bulunmuştur. Ebeveyn tutum ölçeği toplam puanı ile aşı karşıtlığı ölçeğinin aşı olmamak için çözümler alt boyutu arasında pozitif yönde ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Aşı tereddüdü ölçeği toplam puanı ile aşı karşıtlığı ölçeğinin aşı yararı ve koruyucu alt boyutu arasında pozitif yönde, aşı karşıtlığı ve aşı tereddüdünün meşrulaştırılması alt boyutu arasında negatif yönde ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Aşı karşıtlığı ölçeği toplam puanı ile aşı tereddüdü ölçeğinin riskler alt boyutu arasında negatif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç: Araştırmada çocuklarına aşı yaptırmayan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumlarının ve aşı tereddütlerinin orta düzeyde olduğu, aşı karşıtlığı düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin çocukluk dönemi aşılarına yönelik tereddütleri arttıkça aşı olmamak için çözümler ürettiği, aşı tereddüdü arttıkça aşı yararı ve koruyuculuk algılarının azaldığı ve aşı karşıtlığı ve aşı tereddüdünün meşrulaştırılmasının arttığı belirlenmiştir. Ebeveynlerin aşı karşıtlığı arttıkça aşılarla ilgili risk algılarının azaldığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Aşı karşıtlığı, aşı tereddüdü, aşı tutumu, ebeveyn, hemşirelik