Çok katlı konutlarda kullanıcı memnuniyeti; Gaziantep, Şehitkâmil örneği

Kullanıcının barınma ihtiyacının karşılanması için yaşanılan yerin seçimi, çevre nitelikleri, konum, konfor, sosyal yapı, komşuluk ilişkileri, güvenlik ve iklimsel faktörler gibi etmenler oldukça önemlidir. Bu etmenler çok katlı konut kullanıcıların memnuniyeti üzerinde de etkilidir. Bu tez çalışmasında çok katlı konut kullanıcılarının memnuniyetleri ve tercihleri; konutun fiziksel özellikleri, sosyal donatılar, açık alanlar, erişilebilirlik-ulaşım, çevresel özellikler, güvenlik, konutun iklimsel özellikleri ve komşuluk ilişkileri faktörleri üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın kapsamı Gaziantep ili Şehitkamil ilçesi sınırları içinde bulunan çok katlı binalarda yaşayan katılımcılardan oluşmaktadır. 392 kişinin basit tesadüfi örneklem yöntemine göre seçildiği araştırmada katılımcılara anket uygulanmıştır. Anketin ilk bölümünde demografik sorular yer alırken ikinci bölümünde ise çok katlı konutta kullanıcı memnuniyeti ve tercihine yönelik ölçek yer almaktadır. Yapılan faktör analizi sonucu konutta kullanıcı memnuniyeti ölçeğinde beş faktör tespit edilmiştir. Ortaya çıkan bu faktörler üzerine katılımcıların demografik özelliklerinin etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılım gösteren 256 kişi (%65,3) yaşamış oldukları konutların kendilerine prestij/ayrıcalık kazandırdığını vurgulamışlardır. Katılımcıların çok katlı konutu tercih sebepleri olarak 130'u (%33,2) "konutun ve konut alanının fiziksel özelliklerini", 110'u (%28,1) "sosyal donatıları (Otopark, cami, okul, yeşil alan)" ve 52'si (%13,3'u) "ekonomik nedenleri" göstermişlerdir. Katılımcıların veri toplama aracında yer alan ifadelere ilişkin olarak en yüksek katılım düzeyleri (: ortalama) "Yaşadığım konuttaki oda sayısı yeterlidir." (:3.849) ve "Yaşadığım konut gün ışığından iyi bir biçimde yararlanabilmektedir." (:3.847) ifadelerinde olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılanların her iki ifadeye katılım düzeyi "katılıyorum" olarak belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların konutta kullanıcı memnuniyetine yönelik olarak en çok katılım gösterdikleri faktör, "erişilebilirlik-ulaşım" olurken bu faktöre katılım düzeyi (: 3.743) "katılıyorum" düzeyinde olmuştur. Araştırmaya katılanların konut tercihinde erişilebilirlik-ulaşım faktöründen sonra en çok katılım gösterdikleri faktörün "konutun fiziksel özelliği" olmuştur. Katılımcıların konutun fiziksel özelliği boyutuna katılım düzeyleri (: 3.709) "katılıyorum" olarak gerçekleşmiştir. Araştırmaya katılanların cinsiyet değişkeni konutun iklimsel kontrolü ve güvenlik, fiziksel özelliği, komşuluk ilişkileri, sosyal donatılar ve açık alanlar faktörlerini anlamlı düzeyde etkilediği belirlenmiştir (p<0,05). Bununla birlikte cinsiyet değişkenin erişilebilirlik-ulaşım faktöründe etkili olmadığı saptanmıştır(p>0,05). Katılımcıların medeni durum değişkenin yalnızca konutun fiziksel özelliği faktöründe etkili olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Araştırmaya katılanların eğitim durumlarının konut tercihi ve memnuniyeti üzerine konutun iklimsel kontrolü ve güvenlik ve komşuluk ilişkileri faktörlerinde etkili(p<0,05) olduğu tespit edilirken katılımcıların eğitim durumlarının, erişilebilirlik-ulaşım, konutun fiziksel özelliği ve sosyal donatılar ve açık alanlar faktörleri üzerinde etkili olmadığı(p>0,05) tespit edilmiştir. Katılımcıların gelir durumlarının konutta kullanıcı memnuniyeti ve tercihi üzerindeki etkisinde ise konutun iklimsel kontrolü, güvenliği, erişilebilirliği, ulaşımı, fiziksel özelliği, komşuluk ilişkileri, sosyal donatıları ve açık alanlarının etkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak katılımcıların kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda daha çok "erişilebilirlik-ulaşım" ve konutun fiziksel özelliği" etmenlerini tercih ettikleri tespit edilmiştir. Böylece katılımcıların daha çok barınma gereksinimi karşılayan etmenlere önem gösterdikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca konut tasarımcılarının bölgedeki konut planlamaları için "erişilebilirlik-ulaşım" ve konutun fiziksel özelliği" etmenlerini dikkate alarak üretim yapmaları önerilmektedir. Çalışma giriş bölümü ile birlikte 4 bölümden oluşmaktadır. İkinci bölümde kavramsal çerçeve literatür bilgileri doğrultusunda hazırlanmıştır. Kavramsal çerçevede konut kavramı, konutun görevi, Türkiye'de konut politikası, konutta kullanıcı memnuniyeti ve gereksinimleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde çalışmanın yöntemi açıklanmıştır. Dördüncü bölümde araştırma bulgularına yer verilmiştir. Son bölümde çalışmada ortaya çıkan sonuçlar ve öneriler aktarılmıştır.