Analysis of enablers and barriers to industrial symbiosis in the chemical industry in Turkey by using multi-criteria decision-making approaches

Son yıllarda, kaynak tüketen kullanımı, artan sanayileşme ve şehirleşme, modern yaşam tarzları, enerji yoğun kullanımı ve arazi kullanım modelleri, sera gazı emisyonlarının artmasına neden olmuştur. Bu durumun çevre ve toplum için olumsuz sonuçları vardır. Ekonomik gelişmeyi engellemeden sera gazlarının büyük ölçüde sorumlusu olan karbondioksit emisyonlarını azaltmanın ve kaynakları daha verimli kullanmanın yollarını sağlayabilecek çözümlerin bulunması öncelikli amaç olmalıdır. Üretim ve tüketimden atık yönetimine ve ikincil hammadde pazarına kadar tüm kavramlar döngüsel ekonomi kapsamındadır. Endüstriyel ekoloji ve endüstriyel simbiyoz endüstriyel süreçlere odaklanır. Bunlar, geleneksel olarak birbirinden ayrı olan şirketlerin kaynak paylaşımında kendi aralarında işbirliği yapmalarını sağlayan üretim süreçleriyle ilgilidir. Endüstriyel simbiyoz ile endüstriyel ekoloji arasındaki fark, ekonominin ölçeği yerine odak noktasında yatmaktadır. Ancak ekonomik, çevresel ve sosyal tüm açılardan eşit derecede önemlidir. Endüstriyel simbiyoz, bir şirketin atığının başka bir şirket tarafından hammadde olarak kullanıldığı kolektif bir yaklaşım olarak tanımlanır. Bu uygulama, karşılıklı yarar ilişkisi olarak tanımlanan biyolojik süreçlere benzer. Şirketler, tüm katılımcılar için rekabet avantajları sağlayan fiziksel malzeme, yan ürün, enerji ve su alışverişinde bir araya gelir. Bu raporda dünyadaki ve Türkiye'deki endüstriyel simbiyoz uygulamaları örneklendirilmektedir. Avantajlar ve büyüme beklentileri belirtilmiştir. Örnekler, endüstriyel simbiyozun Türkiye sanayisi için nispeten yeni bir araştırma alanı olduğunu göstermektedir. Bazı araştırmalar ise sadece teoriktir. Sanayi bölgelerinde uygulama eksikliği görülmektedir. Bu araştırma kapsamında Türkiye'de endüstriyel simbiyoz farkındalığını ölçmek için bir anket hazırlanmış ve ardından bu anket, kimya endüstrisinde farklı şirketlerde ve pozisyonlarda çalışan, farklı deneyimlere sahip kişiler tarafından yanıtlanmıştır. Literatür incelemeleri sırasında çeşitli itici güçler ve engeller araştırılmaktadır. Anket sonuçları, bu itici güçler ve engeller için çok kriterli karar verme yaklaşımlarını uygulamayı amaçlamaktadır. Karar vericiler yardımıyla kriterlere uygun ağırlıklandırmalar belirlendikten sonra gerekli hesaplamalar yapılır. Kriterlerin öneminin bulunması çalışmanın amacıdır. Bu sonuçlar neticesinde, kimya sanayisinde endüstriyel simbiyoz uygulamalarında eksiklikleri ve fırsatları ortaya koyarak uygun adımların atılması için yol gösterici olması amaçlanmaktadır.