Çok kriterli karar verme yöntemleri ile endüstri 4.0 uyum süreci için yol haritasının belirlenmesi: Gaziantep tekstil sektör örneği

Küreselleşmeninde etkisiyle adını sıklıkla duyduğumuz dijitalleşme olgusu, oldukça etkin bir kullanım alanına sahip olup endüstriyel alanda da kapsamlı bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu olgu şirketlerin alacakları yönetim ve stratejik kararlarının arkasındaki başlıca itici güç olarak düşünülmektedir. Endüstride en yaygın dijital uygulama Endüstri 4.0 olarak da bilinen akıllı üretimdir. Endüstriyel şirketler akıllı üretimin belirgin potansiyelini kabul ederek dijital dönüşüm için gerekli olan büyük yatırımlarını bu yöne sevk etmektedirler. Modern tarihte bir değişim dalgası olarak da bilinen bu yeni kavram, üreticilerin hedeflerine daha hızlı bir şekilde ulaşmalarını sağlayan; akıllı, özerk ve merkezi olmayan fabrikaların ekosistemini mümkün kılan yeni üretim teknolojilerinin bir sentezidir. Rekabet gücünü korumak, hızlanmak ve uyum sağlamak için şirketler, bu yeni iş modelini ve teknolojilerini kendi sistemlerine entegre etmesi gerekmektedir. İş ortamlarındaki teknolojik gelişmeler ve yenilikler firmaların hem uzun dönem hem de kısa dönem performansını etkilemektedir. Teknolojideki alternatiflerin ve yönlendirmelerin belirsizliğinden dolayı firmalar ileriye dönük planlarını, teknolojik gelişmeleri destekleyecek stratejiler formüle ederek belirlemelidir. Bu sebeple, firmalar rekabet avantajı sağlayan teknolojiler geliştirmek için mevcut teknolojilere uygun bir yol haritası kullanmalıdır. Bu nedenle, Endüstri 4.0'ın ihtiyaç duyduğu dijital dönüşüm sürecinde firmaların başarıya ulaşması için doğru teknolojik ve stratejik yol haritalarını kendi sistemlerine entegre etmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Gaziantep ilinde faaliyet gösteren 5 önemli tekstil firmasının Endüstri 4.0'a uyum süreci incelenmiştir. Öncelikle yeni bir dijital dönüşüm olan Endüstri 4.0 terimiyle ilgili kapsamlı literatür araştırması yapılmıştır. Endüstri 4.0 teknolojileri ve temel dizayn prensipleri hakkında bilgiler verilmiştir. Firmaların, Endüstri 4.0 teknolojisi kullanımında nasıl bir stratejik yol haritası izlemesi gerektiğine dair araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmalar sonucunda Endüstri 4.0'a uyum sürecinde kullanılacak olan kriterler belirlenmiştir. İlk olarak belirlenen kriterler çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan AHP Yöntemi ile ağırlıklandırılmıştır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinin ardından VIKOR, COPRAS, MOORA ve PROMETHEE II yöntemleri kullanılarak firmaların Endüstri 4.0'a hangi ölçüde uyum sağladığı belirlenmeye çalışılmıştır. Matematiksel veriler kullanılarak yapılan analiz sonuçlarına göre firmalar kendi aralarında sıralaması yapılarak, Endüstri 4.0'a en çok uyum sağlayan tekstil firması belirlenmeye çalışılmıştır.