Çoklu ürün fiyatlandırma problemi için kesin ve sezgisel çözüm yöntemleri

Bu çalışmada, birden fazla tipte üründen oluşan bir envanterin, rassal talep durumundaki fiyatlandırılması problemi ele alınmıştır. Başlangıçta elimizde m farklı ara üründen belirli miktarlarda bulunmaktadır. Bu ara ürünler farklı kombinasyonlarda birleşerek n farklı ürünü meydana getirmektedir. Ürünler belli bir süre sonunda değerlerini yitirmektedir. Her bir ürün için talep, yoğunluğu zaman içerisindeki anlık fiyata bağlı olarak değişim gösteren bir Poisson süreci olarak modellenmiştir. Amaç, bu satış sürecinden en yüksek geliri elde etmektir. Bu problem ile perakendecilik, havayolları, otomobil, giyim, otelcilik ve kiralık araba işletmeciliği gibi birçok endüstride karşılaşılmaktadır. Bu konuda çalışmamızın katkıları iki kısma ayrılabilir. İlk olarak talebin üstel fonksiyon halinde tanımlandığı ve her bir ürüne ait esneklik parametresinin aynı olduğu özel bir durum için analitik çözüm sunulmuştur. İkinci katkımız ise problemin çözümü için ortaya koyduğumuz iki farklı tipteki sezgisel yöntemlerdir. Birinci tipteki yöntemler dinamik programlamada kullanılan değer fonksiyonunun tahminini kullanmaktadır. İkinci tip sezgisel yöntemler ise problemin deterministik halinden faydalanmaktadır. Sayısal analizimiz dinamik fiyatlandırmanın, sabit fiyat politikalarına göre önemli ölçüde daha yüksek gelir sağladığını göstermektedir. Deterministik problemi kullanan sezgisel yöntemlerden biri, farklı başlangıç envanterleri için ~%5-%15 daha yüksek gelir sağlamıştır. Ayrıca, değer fonksiyonu tahminini kullanan sezgisel yöntemlerden ikisi, mümkün olan en yüksek ortalama gelirden en fazla ~%0.5 ve ~%3.4 oranında daha az ortalama gelir sağlamıştır. Dinamik fiyatlandırmanın sağladığı fazladan gelir, firmaların karlılığı açısından önemli rol oynayabilir. Bu sebeple, uygulamada dinamik fiyatlandırma, sabit fiyat politikalarına tercih edilmelidir.