Mevcut binaların deprem performansının belirlenmesi konusunda türkiye'deki yönetmeliklerin ve esasların karşılaştırmalı değerlendirmesi

2018 senesinde yayımlanan yeni Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren resmen yürürlüktedir. Yeni yönetmelik ülke genelinde kullanılan sismik tehlike haritasında önemli değişiklikler getirmesinin yanında yeni yapılacak binaların yapısal modellemesi ve analizlerinde, deprem performans hedeflerinin tanımlarında ve mevcut binaların deprem performanslarının değerlendirilmesi konularında da önemli değişiklikler içermektedir. Bu çalışmada, İstanbul'da yer alan betonarme bir yapının karşılaştırmalı deprem performans değerlendirmesi sunulmaktadır. 2006 senesinde inşa edilen bu bina 1 bodrum kat üzerinde 4 normal kattan meydana gelmektedir. Yapının yatay yük taşıyıcı sistemi moment aktaran betonarme çerçeveler ile merdivenler etrafında yer alan iki adet perdeden oluşmaktadır. Binanın tasarımının Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik 1998'deki hükümler usulünce olduğu kabul edilmesine rağmen, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esasları kapsamında, geride bıraktığımız sene, "Riskli Bina" olarak tespit edilmiştir. Yapının deprem performans değerlendirmesi Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik 2007'deki ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'deki ilgili bölümlere uygun biçimde gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme çalışmaları için, ayrıntılı planlarını esas alan üç boyutlu sonlu eleman modeli kurulmuştur. Bina geometrisi ve malzeme özellikleri saha çalışmaları ve testler sonucunda oluşturulan raporlar ile doğrulanmıştır. Yönetmeliklerin ilgili bölümleri takip edilerek doğrusal elastik statik hesap yöntemleri ve doğrusal elastik olmayan statik ve dinamik hesap yöntemleri ile yapının detaylı performans değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca binanın, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının güncellemesi ile yayımlanan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar-2019 kapsamında da risk değerlendirmesi yapılmıştır. Deprem performans değerlendirmelerinin sonuçları karşılaştırmalı olarak sunulmuş ve kodlar ve esaslar arasındaki farklar/değişiklikler vurgulanmıştır.