Karadeniz'de bütüncül deniz mekansal planlama ihtiyaçlarının analizi

İnsanoğlu okyanuslardan ve denizlerden çok çeşitli alanlarda yararlanmaktadır. Okyanus ve deniz ekosistemleri sahip oldukları biyolojik çeşitlilik, kaynaklar ve hizmetler ile çevresel, sosyal ve ekonomik birçok değer ve fayda sağlamaktadır. Yaşamın kaynağı olan denizlerin yaşamı destekleme kapasitelerinin sürekliliğinin sağlanması bu nedenle çok önemlidir. Ancak bugün için okyanuslar ve denizlerin sağlığı süratle bozulmaktadır. Okyanuslar ve denizler insan faaliyetlerinden kaynaklanan, aşırı avlanmadan kirliliğe, iklim değişikliğinden asidifakasyona kadar uzanan birçok etkinin toplam baskısı altındadırlar. İnsanlığın ve gelecek nesillerin ortak malı olan okyanus ve denizlere muazzam hasar verilmektedir ve mevcut eğilim devam ederse, gezegen için sonuçları kaçınılmaz olarak kötü olacaktır. Bu gidişin önü ancak deniz alanlarının ve yaşamının sorumlu bir şekilde yönetilmesi ve korunmasına başlanarak alınabilir. Bu bağlamda deniz çevresinin korunması kavramı son dönemde önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Kirliliğin önlenmesi veya belli bir türün korunması gibi tek bir sektöre odaklanan geleneksel yaklaşımın yerine daha geniş bir koruma yaklaşımını içeren, her bir deniz alanının kendine özgü niteliklerini dikkate alan, bütün bir deniz ekosisteminin korunmasını amaçlayan ekosistem temelli yaklaşımlar ve bütünleşik deniz yönetimi araçları ön plana çıkmıştır. Deniz Saha Planlaması (DSP) bu bütünleşik planlama araçlarından biridir ve son dönemde gittikçe daha fazla dikkat çekmektedir. Bugün için 100 civarında ülke başlangıç safhasından değerlendirme ve gözden geçirme safhasına kadar uzanan farklı seviyelerde DSP inisiyatifleri uygulamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin Karadeniz deniz alanlarında DSP'nin uygulanmasına karar verilmesi durumunda paydaşların kimler olabileceği, paydaşlar arasındaki çatışma alanları, Türkiye'nin deniz alanları yönetimine ilişkin mevcut hukuki ve idari alt yapısı incelenmiştir. Çalışma kapsamında denizcilik sektörü temsilcileri ile röportajlar ve 158 kişinin katıldığı bir anket yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda denizcilik sektörünün Türkiye'nin Karadeniz deniz alanlarının yönetimine ilişkin bir planlama çalışmasında yer alacak paydaşlar, planlama ile yönetilecek çatışma alanları, planlama için görevlendirilecek otorite ve planla kapsanacak sahanın genişliği konusunda yaklaşımları belirlenmiştir.