Çoruh nehri havzasına bağlı olur mikro havzasında kanal ve oyuntu erozyonuyla gerçekleşen toprak kaybının belirlenmesi

Ülkemizde her yıl erozyon kaynaklı milyonlarca metreküplük verimli üst toprak aşınarak ve taşınarak denizlere ve göllere ulaşmaktadır. Toprak oluşum sürecinin binlerce yıl sürdüğü düşündüğümüzde bu kaybın ne kadar önemli ve değerli olduğu anlaşılmaktadır. Su etkisi ile gerçekleşen toprak erozyonu toprağı en çok aşındıran ve verim kaybına sebep veren erozyon çeşidi olarak değerlendirilmektedir. Yüzey erozyonu ile birlikte kanal ve oyuntu erozyonları'da çok büyük şev toprak kayıplarına sebebiyet verebilir. Bu çalışmada oyuntu ve kanal erozyonu (1. ve 2. Sınıf derelerde) ile gerçekleşen toprak kayıpları "erozyon çubuk yöntemi" kullanılarak toplamda iki yıl için Olur Mikro Havzasında ölçülmüştür. İki yıllık çalışma süresinin ilk yılında kanal ve oyuntularda gerçekleşen ortalama erozyon miktarı 10,34 cm/yıl iken ikinci yılda 2,77 cm/yıl şeklinde gerçekleşmiş olup, iki yılın sonunda toplam erozyon miktarı 13,11 cm olarak hesaplanmıştır. Bu verilere göre 1. yılda gerçekleşen toprak kayıpları 2. yılda gerçekleşen toprak kaybına göre çok daha yüksek olduğu görülmüştür. Bunun temel sebebi havzada ilk yılda gerçekleşen 48.6 cm yağış miktarının 2. yılda görülen 34.9 cm değerine göre çok daha fazla olmasından kaynaklanmaktadır. Çalışmanın ilk yılında kanal ve oyuntularda gerçekleşen ortalama toprak kaybı 256,8 ton/km/yıl iken ikinci yılında 77,3 ton/km/yıl ve bu iki yılın ortalama ise 167,05 ton/km/yıl olarak bulunmuştur. Çalışma sahamızdaki 1. Sınıf derelerde gerçekleşen toplam erozyon miktarı 3421 (%28) ton/yıl iken 2. Sınıf derelerde ve uzunluk olarak havzada en fazla olan oyuntularda sırasıyla 1002 (%8) ve 7857 (%64) ton/yıl olarak hesaplanmıştır. Bu bağlamda havzada yapılacak toprak koruma faaliyetlerinde özellikle oyuntu derelerine daha çok dikkat edilmesi ve öncelik verilmesi büyük önem arz etmektedir.