Covid-19 korkusunun sağlık çalışanlarının stres, depresyon ve anksiyete düzeylerine etkisi: Tunceli ili sağlık çalışanları örneği

Bu araştırmanın temel amacı, COVID-19 korkusunun sağlık çalışanlarının stres, depresyon ve anksiyete düzeylerine etkisini belirlemektir. COVID-19 (Koronavirüs Hastalığı 2019), SARS-CoV-2 adlı koronavirüsün yol açtığı, ilk kez Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde tespit edilen ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020'de pandemi ilan edilen bulaşıcı bir hastalıktır. Söz konusu hastalık, pek çok meslek grubunu etkilemiş olmakla birlikte, en yoğun etkiyi sağlık çalışanları üzerinde göstermiştir. Dünya Sağlık Örğütü(2021) verilerine göre Ocak 2020 ile Mayıs 2021 tarihleri arasında dünya genelinde 80.000 ile 180.000 sağlık çalışanı Covid-19 nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Türk Tabipleri Birliği'nin raporuna göre 17 Mart 2020-28 Şubat 2022 sürecinde Covid-19 nedeniyle 506 sağlık çalışanı vefat etmiştir. Türkiye'de sağlık çalışanları arasında 120.000 Covid-19 vakası rapor edilmiştir. Bu bağlamda Tunceli il merkezinde görev yapan sağlık çalışanlarının pandemiden nasıl etkilendiklerini ve psikolojik açıdan maruz kaldıkları düzeyleri incelemekte; elde edilen bulgularla pandemi sonrası döneme yönelik değerlendirmelere ışık tutmayı amaçlamaktadır. Çalışma, Covid-19 korkusunun sadece pandemi sürecindeki anlık etkilerini değil, aynı zamanda sağlık çalışanlarının ruhsal durumları üzerinde kalıcı bir etki bırakıp bırakmadığını sorgulamaktadır. Bu nedenle araştırma, pandemi sonrası süreçte sağlık çalışanlarının psikolojik iyilik hallerinin korunmasına yönelik yapılacak çalışmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmanın bilimsel kaygısı varolan bilgi noksanlığını gidermek ve gelecekte benzer sağlık krizleri karşısında uygulanabilecek psikososyal destek politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamaktır. Veriler, anket yöntemi ile toplanmış olup araştırma evrenini Tunceli il merkezindeki sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 161 gönüllü katılımcı meydana getirmiştir. Katılımcıların %63,9'unu (n=103) kadınlar, %36,02'sini (n=58) erkekler oluşturmaktadır. Ölçek setinde Demografik Bilgi Formu, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS-21) ve COVID-19 Korkusu Ölçeği yer almıştır. Araştırma, kesitsel nitelikte olup, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Verilerin güvenilirlik düzeyi incelenmiş, ölçekler için Cronbach Alpha katsayılarının kabul edilebilir düzeyin üzerinde olduğu bulunmuştur. Ayrıca açımlayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeklerin yapı geçerliliğini sağlamıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu çarpıklık ve basıklık değerleri dikkate alınarak test edilmiş ve analizler için uygunluk göstermiştir. Analizler sonucunda sağlık çalışanlarının depresyon düzeyleri hafif, stres ve anksiyete düzeyleri ise orta düzeyde bulunmuştur. Demografik değişkenlere göre yapılan bağımsız örneklem t-testleri ve tek yönlü varyans analizleri (ANOVA), bazı değişkenlerde anlamlı farklılıkların bulunduğunu göstermiştir (p<0,05). Çalışmanın ana hipotezlerini test etmek amacıyla gerçekleştirilen doğrusal regresyon analizleri, COVID-19 korkusunun hem depresyon (B katsayısı anlamlı, R² değerleri orta düzey), hem anksiyete hem de stres düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, COVID-19'un sağlık çalışanları üzerinde ciddi bir korku unsuru oluşturduğunu ve bu korkunun psikolojik baskı unsurları ile doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, sağlık kurumlarının çalışanların psikolojik dayanıklılığını artıracak programlar geliştirmeleri ve olası kriz dönemlerinde destek mekanizmalarını güçlendirmeleri önerilmektedir.