Demografik yapı ile enerji tüketimi arasındaki ilişki: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ampirik analiz

Gelişmiş ve gelişmekte olan toplumların sanayi devrimi sonrası demografik faktörleri yıllar itibari ile hem çeşitlilik kazanmış hem de niteliksel anlamda farklılıklar göstermiştir. Özellikle kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla, doğumda beklenen yaşam süresi, eğitim, işsizlik, ihracat rakamları gibi en temel faktörler gelişmiş toplumlarda daha ön plana çıkmıştır. Doğum oranları, ölüm oranları, doğumda beklenen yaşam süresi, erken doğurganlık hızı gibi faktörler ise gelişmekte olan toplumlarda göreceli olarak farklılıklar göstermiştir. Bu çalışmada, enerji kullanımının demografik faktörlerden hangi düzeyde etkilendiğini ortaya koymak için sabit etkili panel kantil regresyon analizi kullanılmıştır. Sabit Etkili Panel Kantil Regresyon uç noktada değerlerin olması durumunda ve normal olmayan dağılımlarda model kurmada yardımcı olmaktadır. Sabit etkili panel kantil regresyon modelinde ise uç noktadaki değerlerden ve dağılımdan kaynaklı problemlerin olması durumunda dahi model kurmada bizlere yardımcı olmaktadır. Sabit etkili panel kantil regresyon modelinde kullanılan farklı kantil aralıkları bizlere bağımsız değişkenlerin farklı dağılım kullanılması durumunda bağımlı değişken üzerinde etki düzeyini ölçmeye yardımcı olmaktadır. Bu çalışmada, enerji kullanımını etkilediği düşünülen değişkenler 1990 -2021 yıllarını kapsayacak şekilde gelişmiş ekonomilerin yer aldığı G7 ülke gurubu ile gelişmekte olan ülkelerin yer aldığı CIVETS ülkelerinin farklı kantil düzeylerindeki ilişkisini sabit etkili panel kantil regresyon analizi ile incelemiştir. Çalışma, G7 ve CIVETS ülkelerinin enerji tüketimlerini etkileyen demografik faktörleri sebep ve sonuçları ile ayrı ayrı olarak hem iki ülke grubunu kendi içinde hem de literatür ile farklılıkları ve benzerlikleri noktasında incelemektedir. Çalışma, bugüne kadar CIVETS ülkeler özelinde hiç çalışılmamış olan demografik faktörler ve enerji tüketimi konularını çalışmıştır. Hem G7 hem CIVETS ülkeleri için literatürde yaş bağımlılık ve enerji tüketimi üzerine doğrudan bir çalışma olmadığı için mevcut çalışma ile literatürdeki boşluğu doldurulması düşünülmektedir. Diğer bağımsız değişkenlerden nüfus, kişi başına düşen GSYİH, ölüm oranı, okul kaydı gibi değişkenler içinse çok çok kısıtlı olan literatüre özgün sonuçlar ile katkı sağlayacaktır. Literatürde kullanılan analizlerden farklı olarak kullanılan sabit etkili panel kantil regresyon her bir değişkeni farklı kantillerde yüksek hassasiyetli olarak çalışmıştır. Sonuçlar tüm bağımsız değişkenlerin her iki ülke grubu içinde enerji tüketimi ile çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu göstermektedir. Analiz sonucu da bu bilgiyi teyit etmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde enerji kaynakları ve demografik faktörlere, ikinci bölümde enerji tüketimi ve demografik faktörler literatürüne, bölüm üçte enerji kullanımına etki eden demografik faktörlerin analizine ve son bölümde sonuç ve değerlendirmeye yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Demografik faktörler, Enerji tüketimi, G7 Ülkeleri, CIVETS Ülkeleri, Sabit etkili panel kantil regresyon