Demokrat Parti Trabzon Milletvekili Mahmut Goloğlu'nun Parlamento faaliyetleri

Trabzon'un önemli simalarından Mahmut Goloğlu (1915–1982), hukukçu kimliğinin yanı sıra tarih, edebiyat ve araştırmacı yönleriyle de tanınan çok yönlü bir şahsiyettir. Türkiye siyasi tarihi açısından da kayda değer bir yere sahip olan Goloğlu, çok partili yaşama geçişle birlikte DP'den Trabzon milletvekili seçilmiş ve üç dönem boyunca görev yapmıştır. Çalışmamız, DP iktidarı döneminde (1950–1960) Goloğlu'nun siyasi yaşamını, parlamento faaliyetlerini ve özellikle bölgesel kalkınma ile toplumsal sorunlara yaklaşımını incelemektedir. Çalışmada, Goloğlu'nun siyasi hayatı dönemin siyasal gelişmeleriyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiş; icraatları tarihsel bağlamda ele alınarak hem yerel hem de ulusal siyasetteki etkileri ortaya konulmuştur. Böylece bir siyasetçi olarak Türk siyasi hayatındaki konumu açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır. Araştırmada Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Cerideleri, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi belgeleri, Demokrat Parti Meclis Grubu Müzakere Zabıtları, dönemin basın organları, Goloğlu'nun kendi yazıları, aile bireylerinden edinilen bilgiler ve ikincil kaynaklardan yararlanılmıştır. Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmalar, sunduğu kanun teklifleri, sual takrirleri ve sergilediği siyasi tutum analiz edilerek dönemin siyasal atmosferi içinde konumu değerlendirilmeye gayret edilmiştir. Çalışmamız giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Osmanlı'dan Cumhuriyet'e siyasal partilerin gelişimi, tek parti dönemi, II. Dünya Savaşı sonrası değişen koşullar, DP'nin kuruluşu ve 1950 seçimleriyle çok partili sistemin kurumsallaşması ele alınmış, ayrıca literatür değerlendirmesi yapılmıştır. Birinci bölümde Goloğlu'nun ailesi, çocukluk ve gençlik yılları, eğitim ve iş hayatı, milletvekilliği süreci, 27 Mayıs 1960 sonrasında tutuklanması, Yassıada yargılamaları, tahliye sonrası yaşamı, düşünce yapısı ve eserleri incelenmiştir. İkinci bölümde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki faaliyetleri; konuşmaları, kanun teklifleri, sual takrirleri, yerel ve ulusal meselelere yönelik müdahaleleri ve tutumu detaylı biçimde analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise DP grup müzakerelerindeki faaliyetleri; grup içi tartışmalardaki tavrı, parti politikalarına katkıları, sunduğu sual takrirleri, muhalefet ve iktidar kanadıyla ilişkilerindeki yaklaşımı ile grup kararlarına etkisi ele alınmıştır.