Deniz taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşmasından kaynaklanan deniz kazalarının bulanık hata ağacı analizi (FFTA) ve hata türleri ve etkileri analizi (FMEA) yöntemleri ile incelenmesi

Denizyolu taşımacılığında kuru dökme yüklerin sıvılaşması nedeniyle meydana gelen deniz kazaları ciddi can, mal, gemi kayıpları ve büyük çevresel problemlerle sonuçlanan önemli bir olgudur. Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yük Kodu (IMSBC Code) tehlikeli kuru dökme yükleri Grup A, Grup B ve Grup C olmak üzere üç gruba ayırmaktadır. İçerisinde bulundurduğu nemin taşınabilir nem limitini (TNL) aşması durumunda sıvılaşma riski taşıyan yükler Grup A tipi yükler sınıfında yer almaktadır. Nikel cevheri yükü de bu sınıfta yer alan ve taşınması sırasında çok sayıda ölümcül kaza meydana gelen, yüklenmesi ve taşınması sürecinde dikkat edilmesi gereken bir yüktür. Yükün sıvılaşması, ambar içerisinde yükün kaymasına ve geminin alabora olarak tam kaybına neden olabilmektedir. Deniz taşımacılığında en önemli unsur olarak emniyet unsuru öne çıkmaktadır. Bu tez ile nikel madeni taşımacılığında emniyet farkındalığının artırılması amaçlanmaktadır. Bu nedenle çalışmada, denizyolu taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşması nedeniyle meydana gelen deniz kazalarının nedenleri üzerine geniş kapsamlı sayısal bir risk analizi yapılmıştır. Bu kapsamda risk analizi değerlendirmesi için, Bulanık Hata Ağacı Analizi (FFTA) ve Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMEA) yöntemleri uygulanmıştır. Bulanık Hata Ağacı yöntemi ile nikel madeni yükününün sıvılaşmasına neden olan temel olayları/hataları belirlemede ve risk analizi yapmada kullanılırken, Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemi ise, hataların risk öncelik seviyeleri değerlendirmede kullanılmıştır. Nikel madeni yükünde görülen sıvılaşma probleminin potansiyel tehlikelerini ve sonuçlarını ortaya koymak, Hata Ağacı Analizi yöntemini bulanık mantık altında birleştirip Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemiyle entegre ederek hibrit bir risk analizi ortaya koymak, deniz taşımacılığında nikel madeni yükünün sıvılaşmasına neden olan olaylar üzerine kapsamlı bir risk analizi ortaya koymak, deniz taşımacılığında emniyet kültürünü ön plana çıkararak kuru dökme yük gemilerinde emniyet yönetim sistemlerine ve sıvılaşabilen kuru dökme yükler ile ilgili potansiyel risklerin yönetilmesine katkıda bulunmak yürütülen tez çalışmasının amaçlarıdır. Bu tez çalışmasının sonuçlarının P&I klüpleri, bayrak devletleri, gemi kiralama yükleme, taşıma şirketleri ve yüksek eğitim kurumları gibi denizcilik paydaşlarına ve Uluslararası Denizcilik Katı Dökme Yük Kodu'na katkıda bulunacağı düşünülmektedir.