Derleme Sözlüğü'nde deyimlerin tematik sınıflandırılması ve haritalandırılması

Derleme Sözlüğü, Türkiye Türkçesi ağızlarının çeşitliliğini ortaya koyan kapsamlı bir sözlük olup içerisinde barındırdığı söz varlığı açısından zengin bir malzeme sunmaktadır. Bu çalışmada Sözlük, deyimler temelinde değerlendirilmiştir. Zihinde hazır bulunuşlarıyla etkili bir ifade imkânı sunan deyimler, kendilerine özgü nitelikleri olan yapılardır. Alanyazınında deyim olarak işaretlenen yapılara dair görüşlerden hareketle 2009 basımı 6 ciltlik Derleme Sözlüğü taranarak deyimler tespit edilmiştir. Çalışmada, deyim kavramının alanyazınında ele alınışı, araştırmacıların konuya yaklaşımı ve temel kaynaklara yönelik bir değerlendirme yer almaktadır. Derleme Sözlüğü'ndeki deyimlerin tespiti ve tasnifi üzerinden ortaya konulan çalışma, aynı zamanda bunların harita üzerinde görselleştirilerek erişime açık şekilde sunulmasını amaçlamaktadır. Bu amaçla Derleme Sözlüğü'nden tespit edilen 5163 deyim anlamdan yola çıkılarak 10 ana başlık altında 172 alt başlıktan oluşan bir tematik sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Her temanın kendi içerisinde deyimler bir araya getirilmiş, eş anlamlı ve çok anlamlı deyimler ayrıca tablo hâlinde gösterilmiş, söyleyiş farklılığı ile eş anlamlılık bahsinde verilen deyimler ayrıca belirtilmiştir. İlaveten MYSQL veri tabanına aktarılan deyimler ve onlara ait bilgiler hazırlanan PHP ile geliştirilmiş web sitesi üzerinden etkileşimli bir şekilde Türkiye haritası üzerinde eş anlamlı, çok anlamlı ve tematik olarak aranabilir hâle getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Deyim, Tematik Sınıflandırma, Eş Anlamlılık, Çok Anlamlılık, Haritalandırma