Desimetrik nüfus yoğunluğuna göre acil toplanma alanlarının dağılışının incelenmesi: Afyonkarahisar örneği

Şehir alanlarında nüfus homojen bir şekilde dağılış göstermemektedir. Meskun alanların yoğun olduğu mahallerde nüfus yoğunluğu fazla iken kamusal alanların, yeşil alanların, açık alanların, ticaret merkezlerinin, organize sanayi bölgelerinin yer aldığı alanlarda nüfus daha seyrek dağılım göstermektedir. Aynı şekilde doğal afetlerden korunmak ya da doğal afetlerin yıkıcı etkilerini en aza indirmek amacı ile yetkililerce belirlenen acil toplanma alanları da şehir merkezlerinde homojen bir dağılış göstermemektedir. Bu dağılışta şehir planları ve şehrin kurulduğu yerin jeomorfolojik özellikleri de etkilidir. Şehir alanlarında yaşayan insanların olası afet esnasında ya da sonrasında acil toplanma alanlarına güvenli şekilde erişimi can güvenliği için son derece önemlidir. Bu doğrultuda mevcut acil toplanma merkezlerinin analizi ve erişebilirlilik düzeylerinin tespiti önem arz etmektedir. Bu araştırmada doğal afet riski fazla olan Afyonkarahisar merkez ilçesinde yer alan mahalleler çalışma sahası olarak seçilmiş ve nüfusun acil toplanma alanlarına erişim düzeyleri test edilmiştir. Bu kapsamda şehir merkezinin arazi kullanım planlarından yararlanılarak merkez ilçe genelinde desimetrik nüfus yoğunluğu tespit edilmiş ve nüfusun ulaşabileceği toplanma alanları belirlenmiştir. Analiz esnasında birbirinden farklı erişebilirlilik yöntemleri kullanılarak nüfusun erişim düzeyleri mahalle ölçeğinde hem mesafeye hem de zamana göre analiz edilmiştir. Akademik çalışmalarda en fazla 500 metre mesafede bir acil toplanma alanına erişimin sağlanması gerektiği üzerinde durulmuştur. Elde edilen analiz sonuçlarına göre yollar dikkate aldığında mevcut nüfusun yarısı 500 metre mesafede bir acil toplanma alanına erişim sağlayabilirken yolları dikkate almadığımızda nüfusun yüzde yetmiş beşi bir acil toplanma alanına erişim sağlayabilmektedir. Ayrıca 5000 metrelik geniş bir mesafede bile herhangi bir acil toplanma alnına erişim sağlayamayan nüfusun olduğu görülmüştür. Acil toplanma alanlarının bazı mahallelerde sayıca az olması erişim düzeylerini önemli ölçüde etkilemiştir. Ayrıca acil toplanma alanın konumu yerleşim yerlerine yakınlığı erişim düzeyini etkileyen diğer bir unsurdur. Yeni yerleşim alanlarının oluşması, nüfusun bu yerleşim alanlarında yoğunlaşması nedeniyle acil toplanma alanlarının günün ihtiyaçlarına göre yeniden revize edilmesi faydalı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Acil Toplanma Alanları, Desimetrik Nüfus Yoğunluğu, Coğrafi Bilgi Sistemleri