Destinasyon rekabetçiliği endeksi önerisi

Boş zamanların artması, iletişim ve ulaşım imkânlarının gelişmesi ve ekonomik imkânların elverişli hale gelmesi sonucunda her geçen yıl daha fazla insan seyahat edebilir hale gelmiştir. Bu durum ülke ekonomilerinin elde ettiği turizm gelirinin de artmaya devam ettiğini göstermektedir. Ülkeler, daha fazla ziyaretçi çekebilmek için birbirleriyle rekabet etmektedirler. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde turizmin ekonomiye katkısı oldukça önemli olduğundan illerin kendi turizm potansiyellerini bilmeleri ve buna göre bir pazarlama faaliyetlerini planlamaları zorunludur. Turizm ürünü, geleneksel ticari ürünler gibi tek bir pazarlama karması ile pazarlanamamaktadır. Bu nedenle, ülkeler, turizm alanında rekabet edebilmek için tüm ülkeyi tek bir destinasyon olarak değil de farklı ziyaretçilerin farklı ihtiyaçlarını karşılayacak daha küçük birden çok destinasyon olarak pazarlamaktadırlar. Bu durum, ülkelerdeki şehirlerin destinasyon rekabetçiliğinde öne çıkmalarına neden olmaktadır. Şehirler, kendi içlerinde çok karmaşık yapıya sahip coğrafi alanlardır. Dolayısıyla, turizm ürünü olarak bir destinasyon olmayı amaçlayan her şehir bir çok faktörü dikkate almak zorundadır. Bu çalışmada destinasyonların rekabet güçlerini etkileyen faktörlerin açıklandığı, literatürde yaygın olarak kullanılan modeller, ortak özellikleri dikkate alınmak suretiyle birleştirilerek destinasyon rekabetçilik endeksi (DRE) oluşturulmuştur. Çok sayıda kriterin etkilemiş olduğu bir konu olan destinasyon rekabetçiliğinin ölçümünde çok kriterli karar verme yöntemlerinden (AHP, TOPSIS, PROMETHEE, MOORA) yararlanılmıştır. Türkiye için geliştirilen destinasyon rekabetçiliği endeksi 81 il'den elde edilen verilerle test edilmiş, elde edilen sıralamalar ile gerçekleşen turizm performansı (GTP) sıralamaları arasında yüksek bir korelasyon elde edilmiştir. Bu durum geliştirilen DRE'nin açıklayıcılığının yüksek olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Destinasyon Rekabetçiliği, Destinasyon Pazarlaması, Destinasyon Sıralaması, Turizm Pazarlaması, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri