Birleşik kalitatif (Nitel) gemi değerleme tahmin modeli geliştirilmesi

Değer kavramı, insanlık tarihi kadar eskidir ve her devirde bu konu tartışılmaktadır. Deniz ticaretinin karmaşık yapısı, belirsizliklerin çokluğu ve ticari verilerin transparan olmaması gemi değerlemesini güçleştirmektedir. Gemilerin değerini belirlemek için denizcilik piyasasında en çok tercih edilen üç yaklaşım bulunmaktadır. Bunlar emsal karşılaştırma yaklaşımı, gelir indirgeme yaklaşımı ve maliyet yaklaşımıdır. Ancak, bu yaklaşımlar adil fiyat veya makul fiyat değerini karşılamamaktadır. Makul fiyatın değeri ölçek ekonomisine bağlıdır. Özellikle kriz dönemlerinde makul fiyatın belirlenmesi daha da zorlaşmaktadır. Ekonomik kriz dönemlerinde meydana gelen istikrarsızlıklar ve piyasanın kırılgan olması nedeniyle arz-talep dengesinin hangi yönde olacağının belirlenmesi, birleşik matematiksel yöntemlerin kullanılmasını gerektirmektedir. Brokerler, herhangi bir zamanda ve dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilen anlık ve tarafsız verilere ulaşamamasından dolayı bir geminin cari değerini belirlemekte güçlük çekmektedirler. Brokerler, çoğunlukla bir geminin değerini belirlemek için emsal karşılaştırma yaklaşımını tercih ederler. Bununla birlikte, emsal karşılaştırma yaklaşımı her koşulda doğru bir çözüm olmamaktadır. Özellikle, beş yaşından büyük olan gemilerin (6-25 yaş) değerlemesinde brokerlerin tercih ettiği emsal karşılaştırma yerine kombine bir metoda ihtiyaç duyulmaktadır. Dünya genelinde bir geminin değerlemesi için belirlenmiş sistematik ve standart bir yöntem bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, geminin cari fiyatını teyid etmek için "Kombine Nitelikli Gemi Değerleme Tahmin Modeli" kullanarak güvenilir bir gemi değerleme mekanizması geliştirmektir. Analiz sonucunda elde edilen sonuçlara göre 2014 ile 2017 yılları arasında, 18,233 dwt -172,549 dwt aralığında satışı gerçekleştirilen kuru yük gemilerinin her 1 DWT için 17.313$ fiyat artışı olurken, her 1 YAŞ arttığında 671.278$ fiyat kaybı oluştuğu hesaplanmıştır. Bu analize göre, %5.2 ile %7.2 arasında yıl başına değer kaybı oluştuğu tespit edilmiştir. Bu dönemdeki kuru yük gemilerinin satışlarında (+) 2.68 milyon $ ile (-) 2.68 milyon $ arasında kalanların makul olduğu, bu değerlerin dışında kalanlarda ise aşırı fiyatlama olduğu görülmüştür. Tüm satışların %40'ının değerinde satıldığı hesaplanmıştır. Bu model sayesinde bir geminin makul değeri daha doğru hesaplanabilecektir. Bu nedenle bahse konu model, alıcılar, satıcılar ve diğer ilgili üçüncü taraflara adil olan gemi değerini belirlemek için faydalı bir karar desteği sağlayacaktır.