Servis robotu için etik birimi tasarımı

Robot biliminin gelişmesiyle birlikte robotlar sosyal hayatımızda yavaş yavaş yerlerini almaya başladılar. Sosyal hayatta yer alan robotlarla beraber, insan-robot etkileşimi (İRE) başka bir boyuta taşınmış oldu. Bu yeni ilişkinin iyi veya kötü olacağını öngörmek günümüzde imkansız. İnsanlığın robotlar hakkında en büyük korkusu bir ya da bir grup robotun dünyayı ele geçirip, insanlığın sonunu getirmesidir. Bu olası felaket senaryosunu engellemek ve insan-robot etkileşiminin sınırlarını belirlemek için robot etiği bilimi ortaya çıkmıştır. Literatürde, robot etiğinin nasıl olması ve robot etiğinden ne beklenmesi gerektiğine dair birçok yaklaşım vardır. Biz bu çalışmamızda önerilen uygulamalı etik yaklaşımlarını inceledik ve okulumuz tarafından geliştirilen yerli servis robotumuz BOSS için bir etik birimi tasarladık. Etik birimimiz bulanık mantık kullanan bir uzman sistem olarak çalışmaktadır. Bu uzman sistemin ana amacı robotun yanında çalışacağı insana herhangi bir insandan daha etik bir şekilde yaklaşmasını sağlamaktır. Uzman sistemimizde iki türlü etik kural mekanizması bulunmaktadır. Biri genel-geçer ve değişimi çok zor olan uzun dönemli etik kurallar, diğeri ise robotun çalışma ortamına ve görevine göre değişecek kısa dönemli ve değişme olasılığı yüksek etik kurallardır. Etik birim girdi olarak robotun davranış kontrolcüsünden gelen olası davranışları ve çevre algısını almaktadır. Bulanık kümelerden oluşturulan kurallar ile bu girdileri birleştirerek, robotun muhtemel davranışları içerisinden en etik yani kullanıcıya karşı en zararsız olanı seçecektir. Eğer hiçbir davranış etik değilse, robot duracak ve aksiyon almayacaktır. Bu çalışmanın ilk aşamasında etik tanımını ve etiklik parametrelerini literatüre göre belirledik. Sonrasında olası aksiyonlar üzerinden etik problemleri tasarladık. Son olarak bu etik problemlerin uzman sistem tarafından karar verme aşamasında kullanılmasını sağladık. Çalışmamızda, etik birimimizin kullanılabilirliği birim ile sohbet şeklinde incelenmiş ve etik birimi olmayan robottan davranışsal olarak ayrımı ise benzetim ortamında ve gerçek robot (NAO) deneylerinde gözlenmiştir.