Deprem yönetmeliklerine uygun tasarlanmamış orta katlı betonarme çerçeve binaların en büyük yer ivmesine bağlı kırılganlık ilişkilerinin elde edilmesi

İstanbul'da özellikle geçmiş yıllardaki kontrolsüz yapılaşma ve yetersiz denetimler, deprem performansı bilinmeyen yapı stoku ile sonuçlanmıştır. Muhtemel bir depremin bu yapı stokuna vereceği zararın önceden tahmin edilmesi, deprem öncesinde yenileme çalışmalarının planlanmasında ve deprem sonrasında acil müdahale edilecek bölgelerin belirlenmesinde önemlidir. Deprem risk analizi çalışmalarının unsurlarından olan kırılganlık eğrileri, farklı deprem seviyeleri için bir hasar düzeyinin ulaşılması ve aşılması olasılığını vermektedir. Kırılganlık eğrileri, büyükşehirlerin yapı stoklarının deprem performansı incelenmesine hızlı çözüm getirmektedir. Bu çalışma kapsamında İstanbul ilinde bulunan ve güncel deprem şartnamelerine göre tasarlanmamış betonarme konut tipi yapıların kırılganlık eğrileri sunulmaktadır. Bu amaçla, Zeytinburnu ilçesinden 800 adet orta katlı, konut tipi binanın betonarme detayları incelenmiştir. İncelenen yapılar 1975'den sonra yayınlanan hiçbir deprem yönetmeliğine uygun değildir. Mevcut yapıların deprem performanslarını etkileyebilecek parametreler üzerine yapılan istatistiksel bir çalışmanın sonucunda, temsili 16 adet model türetilmiştir. Çalışma kapsamındaki bina envanterinde, yapıların taşıyıcı sistemi ağırlıklı olarak çerçevelerden oluştuğundan sadece bu tip binalar değerlendirilmiştir. Yapı modellerinin tepki parametreleri, OpenSees (Open System for Earthquake Simulation) yazılımda gerçekleştirilen üç boyutlu doğrusal olmayan zaman tanım analizleriyle belirlenmiştir. Muhtemel yer hareketi düzeylerinin dikkate alınabilmesi ve kırılganlık eğrilerine gerekli istatistiksel verinin sağlanabilmesi için çok kayıtlı Artımsal Dinamik Analiz yöntemi uygulanmıştır. Yapısal analizlerde, İstanbul İli için gerçekleştirilen olasılıksal sismik tehlike analizinin deprem ayrıklaştırma sonuçlarına uygun olarak seçilen, gerçek deprem kayıtları kullanılmıştır. Bu bağlamda elde edilen kırılganlık ilişkilerinde yapısal değişkenlik ve yer hareketi kayıtlarındaki değişkenlik dikkate alınmıştır.