Biyolojik gübre ve bora dayalı alternatif teknoloji ile tarımda don zararını azaltan gübre formulasyonu geliştirilmesi

ÖZET BİYOLOJİK GÜBRE VE BORA DAYALI ALTERNATİF TEKNOLOJİ İLE TARIMDA DON ZARARINI AZALTAN GÜBRE FORMULASYONU GELİŞTİRİLMESİ Türkiye'nin sahip olduğu coğrafik konum gereği, yıllık sıcaklık değişimleri oldukça yüksek varyasyonlar göstermektedir. Son zamanlarda don stresinin çözümüne yönelik bazı organik ve inorganik mineral kaynaklar kullanılarak, bitkilerin dona dayanım mekanizmaları artırılmaya çalışılmaktadır. Erzurumda yetiştiriciliği yapılan buğday bitkisinde, düşük sıcaklık ve don hasarının azaltılmasında, geliştirilen Bio-B formulasyonunun etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Buğday bitkisinde Bio-B gübre uygulamasına bağlı olarak meydana gelen biokimyasal değişimler, verim ve kalite parametreleri de belirlenmiştir. Bio-B formulasyonunda kullanılan farklı mikroorganizmaların biyokimyasal testleri yanında düşük sıcaklıklardaki antifiriz protein üretme kabiliyetleri ve etkinlikleri testi yapılmıştır. Çalışma sonununca elde edilen Azosprillum brasilence bakterisi en etkin organizma olarak belirlendi. Belirlenen organizma ve oluşturulan B formülasyonu Erzurum ilinde buğdaya, toprak, yaprak ve toprak+yapraktan belirlenen dönemlerde uygulanmıştır. Buğday bitkisinde topraktan Bio-B uygulaması ile en yüksek toprak B içeriği, en yüksek buğday verimi, en yüksek amino asit ve organik asit miktarı elde edilmiştir. En düşük don hasarlanma oranı ise yapraktan Bio-B uygulaması ile elde edilmiştir. Buğday bitkisinde topraktan Bio-B uygulaması ile kontrole göre buğday verimi yüzde 12,88 oranında artış göstermiştir. Diğer uygulamalarda ise buğday verimi kontrole göre, yapraktan uygulama ile yüzde 4,68; toprak+yaprak uygulaması ile yüzde 8 oranında artış göstermiştir. Donma hasar oranında ise hiç bir Bio-B gübre uygulaması yapılmayan kontrole göre topraktan Bio-B uygulaması durumunda hasar oranı yüzde 17,99; yapraktan uygulama ile yüzde 23,15 ve toprak+yapraktan uygulama ile yüzde 21,54 oranlarında azalma göstermiştir. Azosprillium brasilense ait biyokimyasal analizler yapılmıştır. Bu test sonucunda en uygun B düzeyi yüzde 0,5 ve en uygun Azosprillium brasilense miktarının ise 106 - 107 cfu/ml olduğu belirlenmiştir.