Economic evaluation of vertical farming in Istanbul, Turkey, by black scholes real option model

Dünyadaki hızlı nüfus artışı ve şehirleşme trendi, gelecekte bir gıda kriziyle karşılaşılması tehlikesini yaratıyor. Ayrıca iklim değişikliği, tarım arazilerinin bozulması gibi nedenler de bu endişeyi artırıyor. Bu nedenlerle yeni tarım yöntemleri popülerlik kazanıyor. Bu yöntemlerden biri olan dikey tarım uygulamaları günümüzde hızla yaygınlaşmaktadır. Dikey tarım uygulamaları, geleneksel tarım uygulamalarına göre cazip avantajlara sahiptir. Bununla birlikte, bazı dezavantajları da vardır. Literatürde dikey tarım ile ilgili çok sayıda çalışma olmasına rağmen, bölgesel olarak pazardaki rekabet gücünü değerlendirmek için özel çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu tezde, İstanbul'da orta ölçekli 200 metrekarelik teorik bir dikey tarım yatırımının ekonomik fizibilitesini inceledik. Literatürde marul yetiştiriciliği ile ilgili yapılan çalışmalarda girdi ve çıktılar belirlendiği için tesisimizin marul ürettiğini varsaydık. Öncelikle Net Bugünkü Değer yöntemini ve ardından Black-Scholes yöntemini kullanarak bir ekonomik fizibilite çalışması yaptık. Literatürde de belirtildiği üzere yatırım ve faaliyet giderleri yüksek olması sebebiyle, birim başına üretim maliyeti de yüksek olmaktadır. Faaliyet giderlerinin yaklaşık yüzde 75'ini elektrik gideri oluşturmaktadır. Net Bugünkü Değer yöntemi ile toptan hal fiyatlarındaki yüksek satış fiyatı üzerinden yaptığımız çalışmada üretim tesisimizin 10 yıllık üretim sürecinde neredeyse başa baş noktasında olduğunu, BlackScholes yöntemiyle ise daha karlı olabileceği sonucuna vardık. Ancak dikey tarım ürünleri piyasada toptan fiyatlarla rekabetten ziyade daha yüksek fiyatlarla kendilerine pazar oluşturduklarından dolayı toptan fiyatlardan daha yüksek satış fiyatı üzerinden çalıştığımız senaryoda hem Net Bugünkü Değer hem de Black-Scholes yöntemiyle daha olumlu ve umut verici sonuçlar elde edilmiştir. Elde ettiğimiz veriler ışığında, ilave araştırmalar gerektirse de dünya çapında mevcut karlı tesisler gibi yatırımların Türkiye'de de ekonomik olarak verimli olacağı kanaatine vardık.