Yatay zemin etkisinin genleşim açısına bağlı hesaplanması ve kenetlenme gerilimi kavramı

Zeminle etkileşim içerisinde olan yapılara etkiyen yükler ve gerilmelerin hassas hesaplanması, geoteknik yapılarının tasarımında esastır. Bu nedenle, yatay gerilmelerin hesaplanmasının devam eden ¸calışmaların bir konusu olduğu için, düşey zemin gerilmelerinin hesaplanması açık bir görevdir. İstinat yapıları için klasik tasarım yöntemleri, aktif ve pasif toprak basınçları olarak adlandırılan nihai yatay toprak basınçlarını göz önüne alır. Geoteknik literatüründe açıkça belirtildiği üzere, istinat yapılarına uygulanan aktif ve pasif itkilerin büyüklüklerini dolguların mukavemeti ve göçme yüzeylerinin şekilleri kontrol eder. Bundan dolayı, bu çalışma aktif ve pasif zemin itkilerinin hesaplanması için hassas bir yöntem önermeye çalışmaktadır. Bu amaçla, aktif göçme yüzey geometrisinin hesaplanması için genleşim açısını kullanan yeni bir eşitlik (Altunbaş 2014), aktif toprak itkilerinin hesaplanması için dilim yönteminin içerisine katılmıştır. Önerilen yöntemin doğruluğu küçük ölçekli istinat duvarı modeli deneylerinden elde edilmiş sonuçlar kullanılarak kontrol edilmiştir. Ayni yaklaşım pasif zemin etkisi için tekrarlanır. Hesaplanan ve ölçülen sonuçlar arasındaki farklar ve farkların sebepleri teorik yönden karşılaştırılmıştır. Ayrıca, önerilen yöntemin pasif toprak itki hesaplamalarına uygulanması da değerlendirilmiştir. Zemin içerisinde elastik olarak biriken kalıcı normal gerilimler ve onların mukavemete etkisini göz önüne almak için, kenetlenme gerilimi olarak adlandırılan yeni bir kavram geliştirilmiştir.