Dinler arası tasvirin osmanlı resim sanatındaki peygamber öyküleri analizi ve öznel yansıması

İnsanlık tarihi boyunca tasvir, Paleolitik Çağa kadar uzanmaktadır. Çok tanrılı dinlere mensup Mezopotamya, Mısır ve Yunan tasvir sanatında kendi ilahlarını, tanrılarını ve tanrıçalarını şekle, biçime koymak, onlara tapınmak için yapıldığını görmekteyiz. Çok tanrılı dinler tanrılarını betimlemek için resim, heykel sanatını kullanmışlardır. Tek tanrılı dinlerde tanrı tasvirlerinin puta dönüşebilme ihtimalinden dolayı dinsel mekânlarda "istisnalar dışında" tasvir kullanılmamıştır. Her ne kadar, Bizans ve Avrupa Hıristiyan topluluklarında tasvir konusunda değişiklikler görülse Hristiyanlığın yasallaşmasıyla birlikte, Hz. İsa'nın öyküsünü, hatıralarını canlı tutabilmek için kiliselerde dini konulu tasvirler kullanılmışlardır. İmgesel tasvirlerin ve hristogramların (Hristiyanlıkta dini sembol olarak kullanılan monogramların) yerini almıştır. İslamiyet'in resmi din olduğu Osmanlı İmparatorluğu döneminde yazılmış eserlerde ve el yazmalarında tasviri görmekle beraber tasvirler, dinsel edebî metinlerle desteklenmiştir. Ayrıca dönemin eserlerinden Falnameler, Silsile-nameler, Zübdetü't-Tevârihler, Siyer-i Nebîler ve Kısas-ı Enbiyalar gibi yazma eserler incelendiğinde; geçmişte yaşanmış olayları, hikâyeleri, peygamberlerin hayatları, alametleri ve mucizeleri gibi unsurlara tasvirlerde yer verilmiştir. Havva ile Âdem, Hz. Muhammed'in miraç hadisesi, ayın ikiye bölünmesi, Hz. Muhammed'in Hira Dağı'nda vahiy alması, Yunus peygamberin balığın karnından çıkması, Nuh peygamberin tufan hadisesi, İbrahim peygamberin ateşe atılması, İsa peygamberin göğe yükselmesi, Musa peygamber ve kardeşi Harun'un yılanı ejderhaya dönüştürmesi ile Firavun'un huzuruna çıkma hadiselerine değinilmiştir. Bu çalışmada peygamberlerin hayatlarından ve mucizelerinden yola çıkılarak dini temaları esin kaynağı olarak ele alan yağlıboya tekniğinde yapılmış resimlere ve çözümlemelerine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Resim, Peygamber Öyküleri, Din ve Sanat, Musevîlik, Hristiyanlık, İslam.