Afet zararlarını azaltma ve insani yardım malzemeleri lojistiği

Bu tezde afet yönetimi kapsamında ortaya çıkan iki ayrı problem ele alınmıştır. Rastsallık doğal afetlerin tabiatında var olduğundan dolayı bu problemler iki kademeli rastsal tamsayılı programlama ile modellenmiştir. İlk olarak bir insani ihtiyaç malzemeleri lojistiği modeli ele almaktayız. Bu model, depremden sonra etkin bir tepki verebilme amacıyla deprem sonrası kararlarını da ele alan bir afet öncesi planlama aracıdır. Modelde, deprem öncesi ve sonrası kurtarma merkezleri yerleri, deprem öncesi kurulacak kurtarma merkezlerinde depolanacak olan yardım malzemeleri miktarları, her bir kademedeki yardım malzemeleri akış miktarları ve karşılanamayan yardım malzemeleri miktarı kararları verilmektedir. Modelin amacı; toplam tesis yerleşimi, envanter tutma, ulaştırma ve malzeme eksikliği maliyetlerini en küçüklemektir. Bina ve yol güçlendirme kararlarının deprem öncesi planlanması, deprem sonrası tepki kararlarını etkilediği için bu güçlendirme kararlarını da içeren bütünleşik bir model daha önermekteyiz. Toplam deprem etkileri azaltma bütçesi bu güçlendirme seçenekleri arasında dağıtılmaktadır. Amaç fonksiyonu; toplam güçlendirme, yardım malzemeleri taşıma ve karşılanamayan talep maliyetlerinin en küçüklenmesi olarak tanımlanmıştır. Her iki modelin belirlenimci eş değerleri, karışık tamsayılı doğrusal programlama modelleri olarak formüle edilmiş ve Lagrange gevşetmesi temelli sezgisel yöntemlerle çözülmüştür. Rastgele oluşturulmuş test örnekleri ile elde edilen sonuçlar göstermiştir ki önerilen çözüm yöntemleri farklı parametre düzenlerinde iyi performans gösterebilmektedir. İlaveten, bütünleşik model üzerinde model davranışını anlayabilmek adına çeşitli analizler yapılmıştır.