Doğu Karadeniz bölgesinde yetişen karalahanalarda (Brassica oleracea var. acephala) bazı element tayinleri

ÖZET Bitkilerin içerdiği elementler, hem bitki hem de bunları tüketen canlılar açısından hayati önem taşır. Özellikle insanların beslenme amacıyla bol miktarda tükettiği sebzelerin içerdiği elementlerin, miktarlarının belirlenmesi ve bilinmesi bir ihtiyaç ve gerekliliktir. Bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen karalâhanalarda ve yetiştikleri topraklarda bazı elementlerin miktarları tayin edilmiş, bulunan element seviyeleri, gerek bitkinin kendisi açısından, gerekse onu tüketenler açısından tartışılmış ve yorumlanmıştır. Hem karalâhanalarda, hem de yetiştikleri topraklarda makro element olarak Ca, Mg, Na, K, N ve P, eser element olarak da Fe, Cu, Mn ve Zn miktarları tayin edilmiştir. Buna ek olarak sadece topraklarda Co, Ni ve Pb miktarları belirlenmiştir. Ca, Na ve K analizleri Alev Fotometresi (FP) ile, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn, Co, Ni ve Pb Atomik Absorpsiyon Spektrometresi (AAS) ile, N Yakma Metodu (Combustion Method) ile ve P da UV-GB Spektrofotometre ile tayin edilmiştir. Farklı bölgelerden toplanan numunelerden elde edilen sonuçlar hem birbirleri ile hem de genel lahanaların literatürde bildirilen değerleriyle karşılaştırılmıştır. Belirlenen 18 pilot bölgeden toplanan karalâhanaların incelenen elementler açısından içeriklerinde farklılıklar olduğu görülmüştür. Bu sonuç, karalâhanaların yetiştiği toprakların ve diğer şartların farklı oluşuna bağlanmıştır. 18 pilot bölgenin dokuzu anayola yakın, dokuzu da anayoldan 6-12 km iç kısımlardan seçilmiştir. Çalışma sonucunda anayol kenarına yakın toplanan karalâhanaların ve yetiştikleri toprakların, özellikle eser element içeriklerinin, anayoldan uzak kısımdakilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu farkın aşın olmadığı, genelde literatürde bildirilen değerler içerisinde kaldığı görülmüştür. İncelenen besin elementleri açısından karalâhananın oldukça zengin olduğu ve insanlar için günlük besin elementi alımının önemli bir kısmını karşılayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Karalâhana (Brassica oleracea var. acephala), Makro Besin Elementleri, Eser Elementler, AAS VII