Doğu Karadeniz bölgesindeki çatıların optimum kar yüklerinin belirlenmesi

ÖZET Genelde Türkiye'de, özelde Doğu Karadeniz bölgesinde kar yükünden dolayı çatı hasarlarına ve çökmelerine sıkça rastlanmaktadır. Bu durumun en önemli nedeni, tasarım çatı kar yüklerinin doğru belirlenememiş olmasıdır. Optimum tasarım çatı kar yükü, karın çatı üzerinde birikimini etkileyen bütün faktörlere bağlı olarak elde edilen dönüştürme katsayıları ile uygun zemin kar yükünün çarpılması sonucu elde edilir. Bu çalışmanın amacı, ülkemizdeki çatıların optimum kar yüklerinin belirlenebilmesi için, Doğu Karadeniz bölgesinin zemin kar yükü haritasını en hassas şekilde oluşturmak ve diğer bölgeler için hazırlanacak haritalara öncülük etmek, kar yükü ile ilgili dünyanın en gelişmiş standartlarından olan ANSI/ASCE 7/98'in önerdiği dönüşüm katsayılarım Türk Standartlarının önerdiği değerlerle karşılaştırmak ve elde edilen sonuçlar paralelinde Türk Standartlarını değerlendirerek bu standartların gerekli görülen kısımlarının güncellenmesi için önerilerde bulunmaktır. Bu çalışmada, Doğu Karadeniz bölgesindeki ve bu bölgeye komşu illerdeki DMÎ'ye ait 32 adet istasyondan elde edilen kar verileri kullanılarak bu istasyonlar için ortalama tekerrür süresi (OTS) 50 yıl zemin kar yükleri geliştirilen en son istatistiksel analiz yöntemleriyle belirlendi. Zemin kar yükünün Doğu Karadeniz bölgesindeki değişimini elde etmek amacıyla her istasyon için belirlenen 50 yıllık kar yükleri kullanılarak CBS teknikleri yardımıyla bölgenin zemin kar yükü haritası oluşturuldu. ANSI/ASCE 7/98, TS 498 ve TS 7046 standartlarının önerdiği dönüşüm katsayıları kullanılarak çeşitli tip çatılar için kar yükleri hesaplandı. Elde edilen sonuçlar Türk Standartlarının önerdiği değerlerle karşılaştırıldığında, TS 498'in Doğu Karadeniz bölgesi için önerdiği zemin kar yüklerinin tamamen emniyetsiz olduğu, TS 7046'nın istatistiksel analiz yönteminin her durumda ekonomik olmadığı ve bu standartların önerdiği dönüşüm katsayılarının genelde sadece çatıların geometrik özelliklerini yansıtmalarından dolayı her tip ve özellikteki çatılar için optimum sonuçlar vermediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Zemin Kar Yükü, Çatı Kar Yükü, İstatistiki Analiz, Coğrafi Bilgi Sistemleri, TS.498, TS.7046, ANSI/ASCE 7/98 VI