Doğu pontidlerde bulunan alkalen kayaçlardaki foid minerallerinin kökeni

Trabzon ve Bayburt yörelerinde bulunan Eosen yaşlı alkalen volkanik kayaçlardaki analsim minerallerinin kökeni incelenmiştir. Potasyumca zengin olan volkanitlerin içerdiği özşekilli analsim kristallerinin, lösit kristallerinden itibaren oluşup oluşamadığı evvelki çalışmalardan farklı olarak, deneysel ortamlar oluşturularak irdelenmiştir. Faz geçişlerini irdelemek için kullanılan SiO2 – NaAlSiO4 – KAlSiO4 diagramlarında doğal ortamlarda oluşmuş analsim örneklerinin PH2O=1 kbar basınçtan daha düşük ve 1000℃ civarı sıcaklıkta oluşmuş lösitlerin dönüşüm ürünleri oldukları sonucuna varılmıştır. Hidrotermal ortamda gerçekleştirilen deneysel çalışmalar sonucunda, lösit dönüşüm ürünü analsimlerin SEM – EDS incelemeleri neticesinde difüzif yolla oluştukları belirlenmiştir. Özellikle laboratuar ortamında sentezlenen lösit kristallerinin üzerinde analsim nüvelenmeleri görülmesi ve tek başına analsim kristali bulunmayışı difüzif yolla mineral dönüşümüne işaret etmektedir. Laboratuar ortamında gerçekleştirilen lösit analsim sentezlerinin ve dönüşüm reaksiyonlarının bazik ortamlarda başarılı oluşu, doğal ortamlardaki dönüşümlerin de bazik koşullarda oluştuğunu göstermektedir. Dönüşüm sürecinin çok kısa sürede gerçekleşebilmesi ve kayaç oluşum sürecinde paleocoğrafik verilerin denizel ortamın varlığına işaret etmesi kayaçlardaki doğal lösit kristallerinin bazik ve yüksek sodyum konsantrasyonuna sahip denizel ortamda analsime dönüştüğünü göstermektedir.