Dışarıdan uygulanan L-sistein'in bor toksisitesi koşullarında karabuğday bitkisi üzerindeki etkilerinin araştırılması

Bor (B) toksisitesi, hücre yapısını bozarak bitki büyüme ve gelişimini sınırlayan önemli bir abiyotik stres faktörüdür. Bu çalışmada, karabuğday (Fagopyrum esculentum Moench) üzerinde dışsal L-sistein uygulamasının bor toksisitesinin olumsuz etkilerini hafifletici rolü araştırılmıştır. Fideler 2 gün boyunca 100 µM L-sistein ile muamele edilmiş, ardından 5 gün süreyle 40 ppm borik asit uygulanarak bor stresi oluşturulmuştur. Bor toksisitesi, kök ve gövde uzunlukları ile klorofil a, b ve toplam klorofil içeriklerinde azalmaya yol açmıştır. L-sistein uygulaması bu etkileri hafifletmiş; lipid peroksidasyonu (MDA) ve hidrojen peroksit (H₂O₂) seviyelerini düşürmüştür. Ayrıca prolin, toplam şeker ve toplam fenolik içerikler artmış; antioksidan enzim aktiviteleri (süperoksit dismutaz, katalaz, askorbat peroksidaz) yükselmiştir. Histokimyasal boyamalar, reaktif oksijen türlerinin birikiminde azalma olduğunu göstermiştir. Moleküler düzeyde, LHCb ve AAO gen ekspresyonlarının uygulamalara bağlı olarak değiştiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, L-sistein'in karabuğdayda bor toksisitesine karşı fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler düzeyde etkili bir stres azaltıcı olduğu ortaya konmuştur.