Staj süresi ve kariyer geri bildiriminin kariyer hedef tutarsızlığı üzerindeki etkisi: Denizci öğrenciler üzerinde bir araştırma

Denizci öğrencilerin kariyer planlamalarında staj yapmanın önemini araştıran çalışma sayısı oldukça kısıtlıdır. Kariyer hedefi ile ilgili genel kararsızlık durumu öğrencilerin bu meslekten soğumalarına, vazgeçmelerine yol açabilmektedir. Kariyer kararsızlığına yol açab-ilen öncüllerden biri de olumsuz geribildirimdir. Henüz mesleğe başlamamış ve staj yapmak-ta olan denizci öğrencilerin karasızlıklarını gidermede staj süresinin düzenleyici özelliğinin etkisi olup olmadığı konusu da incelenmeye muhtaç görünmektedir. Bu kapsamda bu boşluğu doldurmak için bir kuramsal model geliştirilmiştir ve zorunlu açık deniz stajının denizcilik öğrencilerinin kariyer planlamalarına etkileri incelenmiştir. Modelde öğrencilerin zorunlu açık deniz stajı öncesi ve sırasında yaşadıkları sorun ve zor-luklar ile staj sırasında aldıkları eğitimin kalitesine de bakılmıştır. Değişken olarak staj geri bildirimi, kariyer hedef kararsızlığı ve staj süresi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu, önlisans ve lisans eğitimi almış Deniz Ulaştırma ve İşletmeciliği/Mühendislik ve Gemi Makineleri İşletmeciliği/Mühendislik öğrencileri oluşturmaktadır. Toplamda 159 stajyer ile anket yapılmış olup, 8'i veri eksikliği nedeniyle değerlendirme kapsamı dışında tutulmuştur. 15'i kadın (%10) ve 136'sı erkek (%90) olmak üzere toplam 151 öğrenci ileri analizler için anketi tamamlanmıştır. Örneklemin çoğunu Gemi Makina İşletmeciliği lisans/ön lisans mezunu (%16.33) ve stajyerleri (%60.1) oluşturmaktadır. Geri kalanında ise Deniz Ulaştırma ve İşletmeciliği lisans/ön lisans mezunu (%9.2) ve stajyerleri (%14.37) yer almaktadır. Katılımcıların %47,33'ü kişisel ilişkileri ve yakın bağlantıları sayesinde, %28,67'si kendi çabalarıyla, geri kalanı ise üniversiteleri ve öğretim görevlileri aracılığıyla (%17,33) denizcilik stajlarını yapmışlardır. Analizlerde SPSS 23 ve PROCESS Macro 3.5 kullanılmıştır. Bu bağlamda modellemeye bağlı olarak yedi hipotez geliştirilmiştir. Sonuç olarak tüm hipotezlerin desteklendiği görülmektedir. Buna göre staj süresinin etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır. Örneklemde yer alan stajyerler uzun süreli staj fırsatına sahip olduklarında olumsuz kariyer geri bildirimi alsalar dahi kariyer hedef tutarsızlıklarının azaldığını belirtmektedir ve bu durum istatis-tiksel olarak anlamlıdır. Hazırlanan anket, anket kullanan tüm araştırmalarda olduğu gibi, belirli bir dereceye kadar bazı algısal yanlılık içerebilir. Denizcilik sektörü özelinde personel dönüşümünün yüksek olduğu göz önüne alındığında bu çalışma ile denizci öğrencilerin daha mesleklerinin başında uzun dönemli kariyer planla-ması yapabilmeleri açısından staj yapmalarının önemli olduğu ortaya konulmuştur. Bu nedenle çalışma yeni öneri ve çözümleri temsil etmesi açısından da önemlidir.