Olasılıksal sismik tehlike analizindeki belirsizliklerin yüksek bir yapının tepkisine etkisi

Sismik bölgelerdeki yapılar yer hareketlerinden kaynaklanan sismik taleplere dayanabilecek şekilde tasarlanırlar. İnşaat için yapılan yatırım ve istenmeyen yapısal hasar durumunda oluşabilecek sonuçlar sebebi ile yüksek yapıların tasarımı genellikle ekstra bir dikkat ile yapılır. Sismik istemin tahmin edilmesi de özel bir dikkat ile yapılması gerekir çünkü, sismik bölgelerde binaların tasarımı genellikle sismik kuvvetler tarafından belirlenir. Yapının düzgün tasarlanmış bina gereksinimlerini sağlayabilmesi için, yapının sonlu elemanlar modelinin seçilen yer hareketi kayıtları altında hedeflenen tepki gereksinimlerini yerine getirebilmesi gereklidir. Analizlerde kullanılacak yer hareketi kayıtlarını, yapının olduğu bölgede beklenen sismik tehlike sonuçlarına göre seçilmesi gereklidir. Bir bölgenin sismik tehlikesi olasılıksal sismik tehlike analizi (OSTA) ile belirlenebilir. OSTA tehlike seviyesini belirlemek için depremsellik modelleri ve yer hareketi tahmin denklemlerinden yararlanır. Depremsellik modelleri belirsizliklere karşı çok hassastır, dolayısı ile tehlike seviyeleri de böyledir. Bu çalışmada, bu belirsizlikler ve bunların sismik tehlike tahminlerine olan etkisi incelenmiştir. Seçilen yer hareketi kayıtları ile İstanbul'da bulunan 43 katlı betonarme yüksek yapı üzerinde zaman tanım alanında doğrusal analizler yapılarak, bu belirsizliklerin yüksek yapının tepkisine olan etkisi de incelenmiştir. Sonlu elemanlar modelinin doğrulanması için binaya ivme sensörleri yerleştirilmiş ve ortam titreşimi ölçümleri ile sistem tanımlanması yapılmıştır. Sismik tehlike hesaplarına ek olarak, yapı modellerinde de modelleme esnasında yapılan varsayımlardan dolayı bir belirsizlik vardır. Sonlu elemanlar modelinin doğrulanması veya sistem tanımlama sonuçlarına göre güncellenmesi mevcut yapının gerçekçi davranışının yakalanması için çok önemlidir.