Endoktoksemik sıçanlarda prebiyotik ve probiyotiklerin bağırsak geçirgenliği üzerine etkileri

Mikrobiyota, yaşamsal fonksiyonların devamında, hastalıkların başlaması ve gelişmesinde önemli bir etkendir. Vücudun en büyük mikrobiyotası da bağırsak kolonunda bulunmaktadır. Son zamanlarda, mikrobiyota kompozisyonundaki kritik değişimlerin endotoksemi, diyabet, obezite, nörodejenaratif ve kardiyovaskülar hastalıklar gibi birçok hastalıklar ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Endotoksemi; tüm hayvanlarda ve insanlarda görülen, immün sistemin lipopolisakkarit (LPS) gibi endotoksinlere karşı ürettiği güçlü uyarının, sistemik inflamasyona sebebiyet vermesi ve bunun sonucunda ölümle dahi sonuçlanabilen patofizyolojik bir durumdur. Endotoksemi esnasında bağırsak geçirgenliğinin artışı ile hücre duvarlarında LPS bulunan gram-negatif bakteriler sistemik dolaşıma geçerek tabloyu daha ileri noktaya taşırlar. Mikrobiyota kompozisyonundaki değişiklikler, bağırsak geçirgenliğinde, endotoksin üretimi ve transportununda da değişikliklere neden olabilmektedir. Bu nedenle, birçok çalışmada mikrobiyota kompozisyonunda etkili olan prebiyotik ve probiyotikler kullanılmaktadır. Bu çalışmada kullandığımız inülin, prebiyotik olarak etki eden bir diyet lifidir. İnsanlar inülini sindiremezler, fakat inülin bağırsak mikrobiyotası tarafından fermente edilir. Son zamanlarda inülinin, LPS artışı ile oluşan bağırsak geçirgenliğini azalttığı, mikrobiyota kompozisyonunu seçici olarak değiştirdiği ve anti-inflamatuvar özellikleri bulunduğu tespit edilmiştir. Probiyotik bakteri türlerinden olan Bacillus clausii'nin antimikrobiyal ve immün düzenleyici etkileri, hücre-hücre sinyalizasyonu, hücre adezyonu ve vitamin üretimi gibi çok yönlü bağırsak düzenleyici özelliklerinin keşfedilmesi bu probiyotik türüne olan ilgiyi artırmıştır. Bu nedenle, bağırsağın yapısındaki değişimlerin tayin edilmesi, endotokseminin bağırsaktaki yıkıcı etkilerini veya bağırsakta gerçekleşen olayların endotoksemiyi tetikleyici etkilerini anlayabilmek ve aynı zamanda inülin ile Bacillus clausii'nin patolojik vakalarda kullanım alanlarını gösterebilmek amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda, 3 aylık 39 adet erkek Wistar Albino sıçan kullanıldı. Yirmi bir gün prebiyotik ve probiyotik uygulamasından sonra dokuların alınmasından 24 saat önce intraperitonal olarak LPS uygulaması yapıldı ve deney hayvanlarının ince ve kalın bağırsak dokuları histolojik ve immünohistokimyasal yöntemler için hazırlandı. Dokular hazırlandıktan sonra bağırsak yapısının tayini için histolojik yöntemler, bağırsak geçirgenliğinin belirlenmesi amacıyla okludin antikoru ve lökosit infiltrasyonunu gösterebilmek için miyeloperoksidaz (MPO) antikoru uygulaması yapıldı. Sonuç olarak çalışmamızda, prebiyotik ve probiyotiklerin ince bağırsakta bağlantı komplekslerini koruyarak, bağırsağın patojenlere karşı geçirgenliğinin önlenebileceği gösterilmiştir. Sağlıklı bireylerin prebiyotik ve probiyotik ile beslenmesinin, endotoksemi gibi pek çok patolojik durumda ortaya çıkabilecek bağırsak geçirgenliğinin artışını kısmen düşürebileceği, ancak bağırsak yapısını tamamen koruyamadığı görülmüştür.