Endüstriyel atık su arıtma tesislerinde su ayak izi ve enerji hesabı

Su, tüm canlılar için yaşam kaynağıdır. Sanayileşme ve diğer insan faaliyetleri sonucunda her gün milyonlarca metreküp su kirlenmektedir. Üretim ve tüketim süreçlerinin hepsinde de su kullanımı vardır. Dolayısıyla su kullanımı sonucunda evsel ve/veya endüstriyel atık su oluşumu söz konusudur. Kirlilik yükü fazla olan atık suların direkt olarak doğal sisteme deşarjı geri dönüşü olmayan çevresel tahribatlara sebep olmaktadır. Bu sebeple atık su arıtma tesislerinin suyun sürdürülebilirliği üzerinde olumlu etkisi tartışılmazdır. Atık su arıtma tesisleri belli üretim/işlem faaliyetleri sonucu bünyelerine gelen atık suyun, kirlilik yüklerini alıcı ortam deşarj standartlarına düşürmek için arıtım yapan tesislerdir. Dolayısı ile bu tesislerde kirliliği asimile etmek/proses işleyişi için bir yandan da yüksek hacimlerde su ve enerji kullanılmaktadır. Bu durum su ve enerji tasarrufu için iyileştirme çalışmaları yapma ihtiyacı doğurmuştur. Gelişen teknoloji, artan çalışmalar ile su kıtlığı senaryoları göz önüne alındığında Atık su arıtma tesisleri atık suyun sadece yasal limitlere uygun bir şekilde alıcı ortamlara deşarjından ziyade atık suyun tekrar tesis içi proseslerde kullanılabilir kalitede arıtılması gibi alternatif çözümler hedeflenmektedir. Önceki yıllarda suyun sadece arıtılarak deşarj edilmesi bir çözüm olarak görülürken artan su sorunları, insanlığı yeni ve kalıcı çözümler üretmeye mecbur kılmıştır. Mevcut sorunların azaltılması ve önlenmesi için ''Su Ayak İzi'' yaklaşımı önemli bir atılım olacaktır. Öyle ki arıtım ile doğaya büyük katkı sağlayan atık su arıtma tesisleri yapılacak su ayak izi çalışmaları ve bu çalışmalar neticesinde belirlenecek yönetim ve sürdürülebilirlik stratejileri ile çevreye katkısı artacaktır. Su ayak izi; bir ürün veya hizmetin üretimden tüketiciye ulaşıncaya kadar sarf etmiş olduğu doğrudan ve dolaylı su miktarlarının toplamını ifade eder. Su doğrudan ve dolaylı olmak üzere 2 şekilde tüketilmektedir. Musluktan akan görünen su haricinde ürünlerin üretimi, lojistiği ve enerji kullanımı kaynaklı su tüketimi gibi nedenlerle de yüksek oranlarda su tüketilmektedir. Bu tüketim ''Dolaylı Kullanım'' olarak adlandırılmaktadır. Su ayak izi bu yaklaşımın yanında tüketilen su miktarlarının kaynağı ile de ilgilenmektedir. Ürün/hizmetin tüketiciye ulaşıncaya kadar tüketmiş olduğu su miktarı yeraltı veya yüzeysel su kaynaklarından temin ediliyorsa, kullanılan su; Mavi Su Ayak İzi olarak değerlendirmektedir. Kullanım yağmur suyu kaynaklı ise Yeşil Su Ayak İzi, üretimden tüketiciye ulaşıncaya kadar kirlenen su miktarının alıcı ortam standartlarına asimile edilmesi için gerekli tatlı su miktarı ise Gri Su Ayak izi olarak değerlendirilir. Bunların toplamı Toplam Su Ayak İzini ifade eder. Atık su arıtma tesislerinde yapılacak su ayak izi değerlendirmeleri ile yoğun su ve enerji kullanımına uygulanabilir çözümler getirilebilir. Buradan hareketle çalışmada, Kocaeli ilinde bulunan endüstriyel nitelikli bir atık su arıtma tesisi iki yıl süre ile izlendi. Tesis giriş ve çıkış kirletici konsantrasyonları, alıcı ortam kalite limitleri açısından değerlendirildi. İki senelik izleme sonucu elde edilen verilerden hareketle tesisin su ayak izi hesaplandı. Yapılan hesaplamalarda tesis, su ve enerji sürdürülebilirliği bakımından yorumlandı. Yapılan hesaplamalar gösteriyor ki tesis su ayak izinin yüksek oranını enerji kullanımı oluşturmaktadır. Bu durum enerjinin su ile ne kadar yakından bağlantılı olduğunu gösterir niteliktedir. Buna karşılık tesisin arıtım sürecince sarf etmiş olduğu doğrudan ve dolaylı toplam su miktarı, tesisin arıtım ile beraber alıcı ortamda asimile olmaktan korunan su miktarından düşüktür. Tesis arıtım süresince belli oranda su tüketimine neden olmaktadır ancak arıtım ile alıcı ortamda asimile olmaktan koruduğu su miktarı bu değerleri geride bırakmış ve tesis suyun sürdürülebilirliği açısından verimli olduğunu göstermiştir.