Engelli kadınların şiddete maruz kalma deneyimlerinin toplumsal cinsiyet perspektifiyle değerlendirilmesi

Şiddet, insanlık tarihiyle iç içe gelişen toplumsal bir sorundur. Özellikle yaşadığımız ataerkil dünyada, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin doğal bir sonucu olarak şiddete maruz kalan grupların başında kadınlar yer almaktadır. Kadına yönelik şiddet alanında yapılan çalışmalara ve istatistiksel verilere bakıldığında çoklu ayrımcılık yaşayan gruplarla ilgili bilgilerin az olduğu görülmektedir. Özellikle engelli kadınların, "kadın'' ve "engelli'' olma halini bir çifte baskı olarak deneyimledikleri için, her türlü şiddet ve istismara maruz kaldıkları düşünülmektedir. Bu nedenle araştırmada, engelli kadınların şiddete maruz kalma deneyimlerini nasıl ifade ettiklerini keşfetmek ve bu deneyim üzerinde toplumsal cinsiyet olgusunun etkisini anlayabilmek amaçlanmıştır. Nitel yöntem kullanılarak yapılan bu araştırmada, feminist metodolojiyi temel alan toplumsal cinsiyet perspektifi odağa alınmıştır. Araştırmanın öznelerine, kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Araştırma, ortopedik engelli 10 kadın, işitme engelli 1 kadın, görme engelli 2 kadın, görme ve işitme engelli 1 kadın ve görme, işitme ve süreğen hastalıktan kaynaklanan engele sahip 1 kadın olmak üzere toplam 15 kadının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarından, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanan veriler, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Verilerin analiz edilmesinde Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA2022) nitel analiz yazılımı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, engelli kadınların hayatlarının her alanında ve anında şiddete maruz kalabildiğine ulaşılmış olup; kadınların bu şiddet deneyiminde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin büyük bir etken olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmanın önemli bulgularından birisi de "erişememe halinin'' de bir şiddet olarak deneyimlenmesidir. Bu nedenle eşitlikçi, ihtiyaçları gözeten, kapsayıcı ve bütüncül sosyal politika ve hizmet uygulamalarına gereksinim olduğu sonucu çıkarılmıştır. Özellikle şiddete maruz kalan engelli kadınlarla yapılan çalışmalarda, feminist kuramın temel alınması önemli ve gereklidir. Araştırma, bu bağlamda yapılabilecek öneriler ile sonuçlandırılmıştır. Anahtar kelimeler: Engelli kadın, Şiddet, Toplumsal cinsiyet perspektifi, Sosyal hizmet