Modern optik biliminin Osmanlı bilimine girişi

Osmanlı Devleti'nde modern bilimlerin ülkeye girişi askeri hedefler sonucu gerçekleşmiştir. 18. Yüzyılın başından itibaren ilk mühendishaneler kurulmaya başlamış ve yurtdışından hocalar getirilerek bilgi aktarımı sağlanmaya çalışılmıştır. Öte yandan, geniş kapsamlı bir çeviri haraketi başlatılmıştır. Bu çeviri hareketinin öncülerinden biri olan, Mühendishane-i Berri-i Hümayun Başhocası İshak Efendi (d. 1836), Avrupalı kaynaklardan faydalanarak Osmanlıca Mecmua-i Ulum-i Riyaziye (Istanbul 1247-1250/1831-1834) isimli bir eser kaleme almıştır. Mecmua-i Ulum-i Riyaziye Osmanlı Devleti'ndeki ilk pozitif bilimler ansiklopedisi ve de pozitif bilimleri sistematik bir şekilde sunan ilk kapsamlı çalışmadır. Bu eser, öte yandan Batı Avrupa kaynaklarındaki optik bilgileri Osmanlı Bilimine düzgün bir şekilde sunuyor olmasından ötürü itibar kazanmıştır. Bu çalışma modern optik biliminin Osmanlı Bilimine giriş sürecini incelemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle, optik biliminin antik çağdan 18. Yüzyıla seyreden gelişimi sunularak modern optik düşüncenin arka planının sergilenmesi hedeflenmiştir. Sonra, Osmanlı Devleti'nde gerçekleşen yeniliklere ve modern bilimlerin ülkeye giriş sürecine odaklanılmaktadır. Optik bilgilerin Batı'dan Osmanlı'ya aktarım sürecinin izini sürmek için Mecmua-i Ulum-i Riyaziye'nin optik bilimine dair olan bölümleri ve Osmanlı Bilim İnsanlarının oluşturduğu optik literatürü incelenmektedir. Çalışma, modern optik kavramklarının Refik Fenmen tarafından ülkeye takdim edildiği 1937 yılında son bulmaktadır.