Merdiven çıkarken yapılan bir yük taşıma işinin ergonomik açıdan incelenmesi

Yük taşıma günlük yaşamda en sık karşılaşılan görevlerdendir ve ayrıca merdivende taşımayı gerektiren pek çok görev de mevcuttur. Yükler el ile veya bir taşıma aracı yardımıyla taşınır. El ile taşıma elde, omuzda, sırtta veya başta yapılabilir. En yorucu taşıma görevlerinden birisi da merdiven tırmanırken yapılan taşımalardır. Omuzda damacana taşıma, Türkiye'de sıkça gerçekleşen bir merdivende yük taşıma görevidir. Bu tarz malzeme elleçleme görevleri oldukça yorucu ve riskli olabilir; özellikle bel ve omuzlarda kas iskelet sistemi ağrıları ve rahatsızlıklarına sebebiyet verebilir. Bu çalışmanın ana amacı 19 kiloluk damacananın merdiven tırmanırken taşınması sırasında oluşan yükün biyomekanik, fizyolojik ve psikofiziksel açılardan belirlenmesidir. Diğer bir amaç ise kullanılan 3 taşıma yöntemi arasından en iyisinin belirlenmesidir. Görevler 20 genç ve sağlıklı erkek katılımcı ile yapılmıştır; omuzda yük taşıma (metot 1), merdiven çıkabilen yük aracıyla (metot 2) ve elde yapılan bir palet tipi yük taşıyıcıyla (metot 3). Biyomekanik yaklaşım omuz momentleri ve bel kuvvetlerinin manuel ve UM-3DSSP yardımıyla hesaplanması ve REBA risk belirleme araçlarını kullanmıştır. Fizyolojik yaklaşımda nabız değerleri, psikofiziksel yaklaşımda ise Borg cetveli (6-20) ve VAS (0-100) kullanılmıştır. Sonuçlara göre metot 1 L5/S1 sıkıştırma kuvvetleri için NIOSH güvenlik limitlerinin oldukça üzerine çıkmıştır (4290±561 N eğilme için ve 4330±606 N squat için). Metot 2 ve metot 3 ise güvenliydiler (sırasıyla 2078±467 N ve 1740±362 N). L5/S1 kesme kuvvetleri ve omuz momentleri tüm metodlar için güvenli sınırlardadır. Fizyolojik olarak tüm metotlar ağır iş olarak belirlenmiştir. Metot 2 psikofiziksel açıdan en kötü ve en az tercih edilen olarak bulunmuştur. Genel olarak, palet tipi taşıma aracı tüm yaklaşımlara göre diğer metotlardan iyi olarak bulunmuştur. Bu tarz düşük frekanslı işlerde biyomekanik kriterler baskındır ve palet tipi yük aracının kullanımı uygun olacaktır.