Enhancing efficiency in humanitarian prepositioning through postponement and stock sharing

Önkonumlandırma insani yardım organizasyonları (İYO) için kritik bir afet hazırlık mekanizması olmasına rağmen önemli yatırım ihtiyacı gerektirmektedir. Önkonumlandırılmış stokların verimliliğini artırmak, insani yardım topluluğu içinde önemli bir konudur. Bu tez, Emergency Supply Prepositioning Strategy (Acil Durum Tedarik Önkonumlandırma Stratejisi: ESUPS) çalışma grubu işbirliğiyle, bölgesel ve ülke düzeyindeki insani yardım depolarında erteleme ve stok paylaşım stratejilerinin uygulanmasının etkisini incelemektedir. Çalışmada birden fazla İYO'nun, afetlerden etkilenen ülkelere hizmet etmek üzere aynı (bölgesel ve/veya ülke) depo içinde malzeme önkonumlandırdığı bir durum ele alınmaktadır. Geleneksel olarak, bu önkonumlandırılmış malzemeler ilgili İYO'ların logolarıyla markalanır, bu da afet müdahalesi sırasında fazla stokun paylaşılmasını engeller. Önerilen sistemde bölgesel depodaki stokun bir kısmının markalanma süreci afet sonrasına ertelenmekte ve böylece İYO'lar arasında markasız stok paylaşımı kolaylaşmaktadır. Ülke depolarındaki stoklar ise, daha hızlı müdahale sağlamak amacıyla yalnızca markalı olarak tutulmaktadır. Bu tezin iki ana amacı vardır: (i) erteleme ve stok paylaşımına dayalı önerilen işbirliği stratejilerinin afet sonrası müdahale performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek ve (ii) bu stratejilerin uygulanması için etkili yöntemler geliştirmek. Bu hedeflere ulaşmak için, her biri tezin bir bölümünü oluşturan iki analitik çerçeve geliştirilmiştir. Bu çerçeveler birlikte insani yardım operasyonları yönetiminde afet hazırlık çalışmalarının verimliliğini ve etkinliğini artırmak için kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, tek bir bölgesel depoda bulunan İYO'ların belirli bir bölgeye (örneğin, Karayipler) hizmet verdiği ve her İYO'nun bu bölgedeki belirlenmiş müdahale alanlarında afetlere müdahale ettiği bir durum ele alınmıştır. Erteleme ve stok paylaşımının etkinliğini değerlendirmek için, afetlerden etkilenen ülkelere markalı ve markasız stokların dağıtımı ve markasız stokların İYO'lar arasında paylaşımı için iki aşamalı bir envanter tahsis modeli geliştirilmiştir. Bu model afetlerin meydana gelmesi ve etkisi konusundaki belirsizlikleri dikkate alan bir Monte Carlo simülasyon algoritmasına dahil edilmiştir. Üçüncü bölümde, hem bölgesel hem de ülke depolarında bulunan İYO'ların belirli bir bölgedeki (örneğin, Karayipler) belirlenmiş müdahale alanlarında afetlere müdahale ettiği bir durum ele alınmaktadır. Erteleme ve stok paylaşımını işlevsel hale getirmek için, sabit toplam başlangıç stoku kısıtları altında afetin büyüklüğü ile ağırlıklandırılmış beklenen müdahale süresini minimize eden iki aşamalı rassal eniyileme modeli geliştirilmiştir. Bu model, her İYO için depolar arasında önkonumlandırılan markalı ve markasız stok seviyelerinin en iyi seviyelerini bulurken bölgesel depodaki stok paylaşımını kolaylaştırıp etkilenen ülkelere yönelik dağıtım stratejileri geliştirmeyi sağlamaktadır. Bu tezde geliştirilen yaklaşımlar, ESUPS, ESUPS'un birlikte çalıştığı İYO'lar ve Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Müdahale Deposu (BİMYD) Panama deposundan alınan veriler kullanarak Karayipler'deki kasırga hazırlığı ve müdahale üzerine vaka çalışmalarına uygulanmıştır. Farklı modelleme tercihlerinin ve model parametrelerinin üstünde duyarlılık analizleri yapılıp pratikte kullanılabilecek birçok çıkarım üretilmiştir. İkinci bölümdeki simülasyon çalışması, erteleme oranı arttıkça müdahale süresinde U şeklinde bir ilişki olduğunu ortaya koyarken, doluluk oranı ve envanter kullanımında sürekli iyileşmeler sağlandığını göstermektedir. Üçüncü bölümdeki eniyileme modeli, erteleme ve stok paylaşımı yoluyla önemli temel performans göstergelerinde iyileştirmeler olduğunu göstermektedir. Ek olarak, bu model afet şiddetinin ve başlangıç stoku seviyelerinin ağ tasarımı ve dağıtım stratejilerini etkilediğini de göstermektedir. Genel olarak, bu tez önkonumlandırma çabalarının verimliliğini ve etkinliğini artırmada erteleme ve stok paylaşım stratejilerinin önemli faydalarını göstermektedir. Bulgularımız, insani yardım ağlarında afet hazırlığını iyileştirme konusunda değerli çıkarımlar sunmaktadır.