Erzurum ili Aziziye ilçesinde farklı arazi kullanımlarına bazı toprak özelliklerinin değişimi

Bu çalışmada Erzurum ili Aziziye ilçesinde Palandöken mevkiinde Sarıçam türünün bulunduğu orman alanları ve bunların bitişiğindeki mera alanlarının bazı toprak özelliklerinin (tekstür, toprak reaksiyonu, organik madde) irdelenmesi ve bu arazi kullanımlarının toprak özelliklerine etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla Erzurum Orman İşletme Müdürlüğü sınırları dahilinde bulunan 416 numaralı bölmede yer alan ve 1999-2000 yıllarında sarıçam ağaçlandırması ile teşkil edilen orman alanından ve bitişiğindeki mera alanından farklı derinlik kademelerinde (0-15 cm, 15-30 cm, 30-60 cm) alınan topraklarda; hidrometre yöntemi ile tekstür analizi, pH ölçümü ile toprak reaksiyonu belirlenmesi ve yaş yakma yöntemi ile organik madde tayini yapılmıştır. Analizler sonucunda toprakların kum içeriği % 25,21-90,12 arasında, kil içeriği % 7,50-50,04 arasında, toz içeriği % 0,59-37,06 arasında bulunmuştur. Toprakların pH değerleri 5,42-8,10 arasında, organik madde içeriği % 1,09-6,57 arasında bulunmuştur. Orman ve mera alanlarının toprakları arasında tekstür ve organik madde içeriği için anlamlı farklılık bulunmadığı; pH için alt kademedeki topraklarda anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Her iki alanda derinlik kademeleri arasında organik madde ve toz ve kil içeriği için anlamlı farklılık bulunmuştur. Korelasyon analizi sonucunda üst toprakta organik madde ile hem kil içeriği hem pH değerleri arasında anlamlı negatif ilişki olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak mera alanı toprağı, üst tabakasında tekstür ve organik madde bakımından verimli olan toprağın kaybı olmayan bir saha olarak belirlenmiştir. Sarıçam ağaçlandırması ile teşkil edilen orman da geçen süreçte mevcut durumu muhafaza etmiştir. Ağaçlar alana gelse de toprak profili boyunca kil taşınımı devam etmiş, yine de baz yıkanması azalmıştır. Verimli meraların ağaçlandırılması, ağaçların gelişiminde olumlu katkı yaparak olgun bir orman haline getirilmesiyle, ormanlık alanların tohumla doğal yayılışına olumlu katkı yapabilir. Yine de dayanıklı türlerin ağaçlandırılmasında verimsiz alanların tercih edilmesi toprak koruma açısından önemlidir.