Customer oriented combined approach in flexibility management and an application in ready to wear sector

Günümüzde artan küreselleşme ile birlikte, tekstil ve hazır giyim sektöründeki rekabet artmıştır. Değişen pazar koşullarına uyum sağlayabilmek ve aynı zamanda karlılığı sürdürebilmek çok zor hale gelmiştir. Teknolojik gelişim, tüketici davranışları, devlet politikaları gibi değişen faktörler yüzünden dinamik bir ortam oluşmaktadır, bu ortamda belirsizlikler ve riskler çoktur ve iç ve dış değişimler çok fazla yaşanmaktadır. Bu durumlara göre tekstil sektörünün yapısı da değişmektedir. Sektörde var olabilmek için sektör ihtiyaçlarına ve durumlarına ayak uydurmak gerekmektedir.Bugün, tekstil ve hazır giyim sektörü Türkiye'nin üretim hacminde büyük bir oranı oluşturmaktadır. Türk tekstil sektörünün gelişimi değerlendirildiğinde, toplam ihracat hacminin ve hazır giyim sektörünün bu hacimdeki oranının geçtiğimiz yıllarda hızla arttığı görülmektedir. Günümüzde pek çok Türk üreticisi birçok pazara markasını sunmaktadır. Türkiye, coğrafi konum, üretim kapasitesi ve kabiliyeti, yeni teknolojileri adapte etme hızı ve moda trendlerine uyum sağlama gibi avantajları sebebiyle sektörde daha fazla ilerlemeye ve öne çıkmaya adaydır. Bu avantajlara rağmen, Türkiye küresel bir marka olmak için gerekli sermayeye sahip değildir ve ülke imajı bu hedefi desteklememektedir.Bu tezde önerilen strateji, firmanın rekabet edebilmesi ve karlı olabilmesi için, süreçlerinde esnekliğin ve iç ve dış değişimlere hızlıca ayak uydurabilecek yetkinliklerin sağlanmasıdır. Bulanık analitik hiyerarşi yöntemi (FAHP) ile kalite fonksiyon göçerimi (QFD) yönteminden geliştirilmiş esneklik evi (HoF) yöntemi kullanılarak bir karar verme modeli oluşturulmuştur. Bu modelin ana amacı, esneklik ve sistem faktörleri değerlendirmesinin doğru biçimde yapılmasını ve hazır giyim sektöründeki örnek firmanın hedeflediği üst segmentteki müşteri ihtiyaçlarını karşılayacak en doğru esneklik portföyünün seçilmesini sağlamaktır.Bir firmanın tüm süreçlerinde tam olarak esnek olması mümkün değildir. Her firmanın daha fazla önem vermesi ve yatırım yapması gereken esneklik tipleri olacaktır. Bu esneklik tipleri müşteri ihtiyaçlarını temel alan firma gereksinimlerine bağlı olarak seçilmelidir. Günümüzde tüketiciler için birçok hazır giyim markası seçeneği bulunmaktadır. Literatürde hazır giyim sektöründe tüketicilerin markayı algılaması, tüketicilerin ürünleri seçerken dikkat ettikleri faktörler üzerinde birçok çalışma yapılmıştır.İlk olarak, bu çalışmalar temel alınarak, hedef müşteri segmentindeki müşterilerin ihtiyaçları belirlenmiştir. Bu müşteri ihtiyaçları duygusal ve sosyal değer/tatmin veya fiziksel ve fonksiyonel değer/tatmin kategorileri altında gruplanmıştır. Bu çalışma için seçilen müşteri ihtiyaçları yüksek kalite, ürünün trendlere uygunluğu, rahat ve kullanışlı olması, tasarımı, mağazada ürün çeşitliliğinin bulunması, uygun fiyat, pazarlama aktiviteleri, hizmet ve marka bilinirliliğidir. Tüm müşteri isteklerini karşılamak mümkün değildir fakat maksimum düzeyde müşteri memnuniyeti oluşturabilmek için müşteri istekleri FAHP kullanarak sıralandırılmıştır. Burada FAHP, ele alınan problemde de var olan, karar vericinin tercihlerinde mevcut olan bulanıklık ve belirsizliği de değerlendirmeye katan en iyi karar verme metotlarından biri olduğu için tercih edilmiştir. Araştırmada, hedef segmentteki beş Türk tüketici anket sorularını cevaplamıştır, anket sonuçları tüketicilerin ana kriterler olarak duygusal ve sosyal değere/tatmine fiziksel ve fonksiyonel değerden/tatminden daha fazla önem verdiğini göstermiştir. Bu segmentteki müşteriler için lüks hazır giyim ürünü satın almanın ve bu ürüne sahip olmanın verdiği mutluluk çok önemlidir. Listedeki ilk dört kriter, marka bilinirliği, tasarım, yüksek kalite ve trendlere uygun olmaktır. Tüm ağırlığın yüzde 86'sını oluşturmaktadır. Tüm bu müşteri ihtiyaçlarında ortak olan özelliklik, kişinin bu kıyafete sahip olarak toplum içinde dikkat çekmesi ve kendine güveninin sağlanmasıdır.Uygulamanın bir sonraki adımında, müşteri ihtiyaçlarını karşılayabilecek esneklik tipleri değerlendirilmiştir, başka bir ifadeyle müşteri ihtiyaçları firma ihtiyaçlarına indirgenmiştir. Müşteri ihtiyaçlarını karşılayabilecek esneklik tipleri uzmanlar ile paylaşılmış ve literatür taraması ve uzman yorumları ile birlikte şu esneklik tipleri öne çıkmıştır: üretim esneklikleri gurubunda ürün çeşitliliği esnekliği, yeni ürün esnekliği, hacim esnekliği, makina esnekliği, iş gücü esnekliği ve teslim zamanı esnekliği, yönetim esnekliği grubunda tasarım esnekliği, pazar esnekliği, bilgi sistemleri esnekliği, lojistik esnekliği, uyum esnekliği, stratejik esneklik ve ar-ge esnekliği. HoF kullanılarak hangi esneklik tipinin hangi ölçekte müşteri ihtiyaçlarını karşılayabileceği değerlendirilmiştir. İlk beş esneklik tipi olan, tasarım esnekliği, yeni ürün esnekliği, pazar esnekliği, yayılma esnekliği ve ar-ge esnekliği tüm ağırlıkların büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Uygulamada daha sonra ikinci bir ev modellenmiş ve esneklik kaldıraçları sistem faktörlerine ayrıştırılmıştır. Uzmanlar yardımı ile literatürden seçilen sistem faktörleri hammadde, iş geliştirme, yaratıcı takım, tedarik zinciri, ürün geliştirme, organizasyon yapısı, teknoloji, sistem kapasitesi, bilgi sistemleri, iş gücü, ar-ge ve perakende ve pazarlama sistemleridir.Son olarak bu bütünleşik yaklaşımın sonuçları tartışılmış ve yapılan çalışmanın iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için yapılabilecek gelecek çalışmalardan bahsedilmiştir.