Zemin yüzeyinde sismik yer hareketinin tahmininde yerel zemin etkilerinin belirlenmesi: Uygulamaya yönelik bir yaklaşım

Deprem olma olasılığı bulunan bölgelerde, gözlemlenebilecek yer hareketlerinin boyutlarını değerlendirmek ve böylelikle mühendislik yapıları için daha güvenilir planlama, çözümleme ve tasarım yapılabilmesini sağlamak açısından, mevcut bilimsel yöntemlerin iyileştirilmesi mühim bir yer tutmaktadır. Bu bağlamda, sismik sarsıntılardan dolayı zemin yüzeyinden mühendislik anakayasına kadar uzanan tabakalaşmada oluşan etkilerin hassas bir biçimde belirlenmesi önemli bir rol oynamaktadır. İşbu tez çalışmasının amacı, bu konuda uygulamada gözlemlenen eksikliği, nesnel, iyi belirlenmiş ve basit-ama-gerçekçi bir yöntemler dizisi yardımıyla oluşturulan edimsel bir zemin davranış analizi aracılığıyla iyileştirmektir. Belirtilen amacı gerçekleştirmek adına, yerine getirilen çalışmada ? her biri kendi içinde, an itibariyle, kabul görmüş uygulamaları oluşturan ? çeşitli deprem kaydı seçme/ölçekleme ve eşlenik-lineer zemin tepkisi hesaplama teknikleri birleşimleri kullanmak suretiyle, 10 adet ivmeölçer noktasında, toplamda 1188 zemin davranış analizi yapılmıştır. Çözümlemeler kapsamında incelenen her münferit noktanın seçimi sırasında ilgili istasyonun Türkiye Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Ağı?nın bir parçası olması, kolayca erişilebilir, kapsamlı geoteknik ve jeofizik bilgileri bulunması ve 50 yılda yüzde 10 aşılma olasılığına karşılık gelen, en az bir deprem olayı kaydetmiş olması kıstasları göz önünde bulundurulmuştur. Böylece herhangi bir analiz yöntemi bileşeni ile elde edilen sonuç düzeninin gerçek deprem etkisi ile kıyaslanması; bu sayede de ilgili unsurlardaki değişikliklerin, hesaplanan değerlerin, kaydedilmiş tepkilere yaklaşım mertebelerini nasıl etkilediği gözlemlenebilmiştir. Ele alınan her bir yer için, ana çıktı olarak, bütün önde gelen deprem yönetmeliklerinde deprem tehlikesini ifade etmek adına benimsenmiş olan, sabit tehlike spektrumu hesaplanmıştır. Dolayısıyla, belirtilen karşılaştırmalara ek olarak, bu araştırmada, mevcut yönetmeliklerde benimsenen zemin katsayılarının yetersizliğini belirten bir vaka incelemesi serisi ve önerilen yöntemin bu eksikliklerin giderilmesinde sahip olabileceği önemli konumu sahneleyen bir uygulama da bu çalışma ile birlikte sunulmuş olmaktadır.