Faiz oranı, döviz kuru, ihracat kredileri ve BİST sektör endeksleri arasındaki asimetrik etkileşim: Türkiye için NARDL yaklaşımından kanıtlar

Küreselleşen dünyada, ülkelerin büyümelerinde ihracatın önemi yadsınamaz bir şekilde artmaktadır. Artan bu önem kapsamında, devletler uyguladıkları politikalarla ve aldıkları kararlarla ihracat rakamlarını arttırmaya çalışmaktadır. Bu politikaların en önemlilerinden biri ihracatın finanse edilmesidir. Bu kapsamda, devletler ihracatı arttırmak için ihracatçılara finansman desteği sunan kurumlar inşa etmişlerdir. Ülkemizde de bu amaçla kurulan en önemli kurum Eximbank'tır. Öte yandan, ülkelerin büyüyen ekonomilerini temsil eden göstergelerden biri borsa endeksleridir. İhracatın arttırılması için kullandırılan ihracat kredilerinin, ekonomik büyümelere etkisini borsa endeksleri üzerinden araştırmak mümkündür. Bu nedenle çalışmada; Eximbank'ın kullandırmış olduğu ihracat kredileri, ihracat kredilerine uygulanan faiz oranlarıyla ve döviz kurunun borsa endeksleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bu çalışmada, örneklem olarak Türkiye ve zaman dilimi olarak da 2016M6-2022M12 dönemleri seçilmiştir. Çalışmada, sadece BIST100 ile sınırlı kalınmayıp, analizlere; borsa sektör endeksleri ve bu endekslerin temsil ettiği sektörlere kullandırılan ihracat kredisi, bu kredilere uygulanan faiz oranları ve döviz kuru da dâhil edilmiştir. Değerlendirmeye tabi tutulan sektörler; Bilişim, Elektrik, Gıda İçecek, Hizmetler, İnşaat, Kâğıt Basım, Kimya Petrol Plastik, Metal Ana, Metal Eşya Makina, Ticaret sektörleridir. Çalışmada, Ekonometrik yöntemler olarak eşbütünleşme ve nedensellik testi yöntemleri tercih edilmiştir. Bu doğrultuda, 34 farklı değişkenden 11 model tasarlanmıştır. Eşbütünleşme ve nedensellik analizlerinden önce PP ve ADF birim kök testleri aracılığıyla serilerin durağanlık sevileri tespit edilmiş, akabinde ARDL sınır testi yöntemiyle eşbütünleşme analizi yapılmıştır. NARDL sınır testinden sonra Toda-Yamamoto nedensellik testi ile nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. NARDL sınır testi sonuçlarına göre ise, 37 adet anlamlı eşbütünleşme ilişkisi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçlarında ise 20 adet nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Eximbank'ın en çok kredi kullandırdığı sektörlerde; ihracat kredileri, borsa sektör endekslerini arttırmıştır. Kredi kullanım miktarının daha az olduğu sektörlerde; ihracat kredisi, borsa endekslerinin düşüşünü önlediği tespit edilmiştir.