Farklı ekim zamanı ve sıra üzeri mesafelerinin ayçiçeğinde (Helianthus annuus L.) yağ oranı, verim ve verim öğeleri üzerine etkileri

Araştırma farklı ekim zamanı ve sıra üzeri mesafelerin hibrid ayçiçeği çeşidinde bitkisel özelliklere, tohum ve ham yağ verimine etkilerinin belirlenmesi amacıyla Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi deneme tarlalarında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak 2013 yılında yürütülmüştür. Ana parsellere 15 gün arayla 3 farklı ekim zamanı (01 Nisan, 15 Nisan ve 30 Nisan), alt parsellere ise 4 farklı sıra üzeri mesafeler (20, 30, 40 ve 50 cm) tesadüfen yerleştirilmiştir. Çalışmada çiçeklenme tarihi (gün), fizyolojik olum (gün), bitki boyu (cm), tabla çapı (cm), bin dane ağırlığı (g), iç-kabuk oranı (%), hasat indeksi (%), bitki verimi (g/bitki), tohum verimi (kg/da), ham yağ içeriği (%), protein içeriği (%) ve yağ verimi (kg/da) incelenmiştir. Çalışma sonucunda erken ekim (1 Nisan) bin dane ağırlığı (51.63 g), ham yağ oranı (%51.63), hasat indeksi (%68.99) ve iç oranı (%69.61) bakımından en yüksek değerler elde edilirken ikinci ekim tarihi 15 Nisan ekiminden ise en yüksek tabla çapı (13.80 cm), bitki tane verimi (27.04 g), dane verimi (123.00 kg/da) ve yağ verimi (60.99 kg/da) elde edilmiştir. Sıra üzeri mesafeler daraldıkça artan bitki popülasyonu nedeniyle daha yüksek bitki boyu (94.18 cm), yağ oranı (%51.07), verim (130.30 kg/da) ve ham yağ verimi (66.27 kg/da) elde edilmiştir. Sonuç olarak tohum ve ham yağ verimi dikkate alındığında 15 Nisan tarihli ekim ve 20 cm sıra üzeri mesafe ile 174.91 kg/da tohum ve 89.50 kg/da ham yağ verimi sağlamıştır. Kırşehir ekolojisine benzer koşullar için ekim tarihinin Nisan ayının ikinci haftası ve sıra üzeri mesafenin ise 20 cm olması önerilmektedir.