Farklı kullanıcı gruplarının kamusal mekâna yönelik algısal farklarının ölçülmesi, lens model örneği

Mimarlık, hem teknik kavramları hem de sanat kavramlarını içerdiği için normatif ve pozitif bilimlerle ilişki içindedir. Bu yüzden bir mimarlık ürünü olan kamusal mekânların bu çeşitliliği içermesi gerekir. Bu çalışmanın amacı, kamusal mekân tasarlanırken kullanılması gereken niteliksel ve niceliksel parametrelerin, kullanıcı farklılıkları ile oluşan algısal mekân okumalarına nasıl yansıdığının araştırılmasıdır. Mekân okumaları, duyular ve algılar aracılığıyla gerçekleşen deneyimlerdir. Mekânsal bilinç, fiziksel bileşenlerin kavramsal bileşenler ışığında değerlendirilmesi ile oluşur. Bu sebeple, "Mekân okumalarında algısal farkları nasıl ölçeriz?" sorusu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışma, mekânsal uyarım sonucu ortaya çıkan algısal değerlendirmeler ile ölçülebilen fiziksel bileşenler arasındaki ilişkiyi açıklar. Bu ilişkinin temelini oluşturan mekân ve bedenin devingen ilişkisi, algısal organizasyonun saptanmasında önemli bir yere sahiptir. Kullanıcıyı "algılayan beden" olarak tanımlarsak, beden ve mekânın ilişki kurma biçimlerini görünür kılmak ve ikisi arasında oluşan etkileşimi incelemek çalışmanın ana omurgasını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle problem tanımlanmış ve çalışma alanı belirli parametreler ile sınırlandırılmıştır. Daha sonra literatür araştırması ile kamusal mekânın kavramsal ve tanımsal nitelikleri incelenmiştir. Algı kavramının, mekânı algılama bağlamında ele alınması ile çoklu kullanıcı ortamında oluşan algısal farklar belirlenmiş, alan çalışmasında kullanılmak üzere değerlendirilmiştir. Son olarak alan çalışmasında farklı kullanıcı gruplarının kamusal mekâna yönelik algısal farkları Lens-Model ile ortaya koyulmuştur. Çalışma neticesinde; kamusal mekânı oluşturan bileşenlerin algılanmasının, kullanıcı gruplarına bağlı olarak farklılaştığı sonucuna varılmıştır. Bu durumun, kamusal mekânın kamusallık tanımını indirgediği düşünüldüğü için gelişen ve farklılaşan kullanıcı kitleleri ile kamusal mekânın tanımsal değerlendirmesinin anlamsal farklılıklar ölçeğinde yeniden ele alınması gerektiği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kamusal Mekân, Mekânsal Algı, Lens-Model Yöntemi