Fen bilgisi ve fizik öğretmen adaylarının kazanmaları istenen becerileri yansıtabilecekleri ortamların düzenlenmesi

ÖZET Öğretmen yetiştiren diğer bütün alanlarda olduğu gibi, fen bilgisi ve fizik eğitimi programlarında öğrenim gören öğretmen adayları da, öğretmenlik uygulamaları sürecinde yaşadıkları problemlerle, meslek hayatına atıldıklarında tekrar yüz yüze gelmektedirler. İlgili programlarda gerçekleştirilen öğretimle, kuramsal bilginin kalıcı bir şekilde öğrenilebilmesi ve pratiğe yansıtılabilmesinin hedeflenmesi, adaylara uygulama çalışmalarında problemsiz ortamların sunulmasını gerektirmektedir. Bu çalışmanın amacı, eğitim fakültelerinde yetiştirilen fen bilgisi ve fizik öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamalarında yansıttıkları davranıştan etkileyen faktörleri belirlemek ve bu süreçte beklenen becerileri sergilemelerine olanak sağlayan bir model önermektir. Bu araştırma, özel durum yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi'nde öğretmenlik meslek derslerini yürüten 5 öğretim elemanı, Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı'nda 2001-02 eğitim-öğretim yılında öğretmenlik uygulamalarına katılan 40 öğretmen adayı, Fizik Öğretmenliği Programı'nda 2000-01 eğitim-öğretim yılında öğretmenlik uygulamalarına katılan 25 öğretmen adayı ve bu süreçte Trabzon il merkezi ve Akçaabat ilçesinde farklı ilk ve ortaöğretim okullarında çalışan 4 fen bilgisi ve 9 fizik uygulama öğretmeniyle yürütülmüştür. Veriler, adaylara uygulanan anket ve gözlemlerden, öğretim elemanları ve uygulama öğretmenleriyle gerçekleştirilen mülakatlardan ve uygulama öğretmenlerine uygulanan cümle tamamlama formlarından elde edilmiştir. Verilere göre, öğretmen adaylarının uygulama okullarında yansıttıkları bilgi ve becerilere etkiyen temel faktörlerin; uygulama okulu, fakülte, uygulama öğretmeni ve öğretim elemanı, adayın fakültedeki kazanımlan, öğrenci seviyesi ve adayın profili ile yaşantısı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca adayların, yürütülen derse uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, etkinlik hazırlama ve basit araç-gereç geliştirme davranışlarını istenilir seviyede yansıtamadığı, bazı okullarında özellikle adaylara laboratuar ve öğretim teknolojilerinden faydalanarak ders sunma davranışını sergileme fırsatı tanımadığı görülmüştür. Elde edilen verilere dayanarak, adaylardan öğretmenlik uygulamalarında beklenen becerileri en iyi şekilde sergileyebilmeleri için bilgi haritası tekniğiyle hazırlanan bir model sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik Uygulamaları, Fen Bilgisi Eğitimi, Fizik Eğitimi, Öğretmen Eğitiminde Kazanılan Davranışlar, Bilgi Haritası VI