Finansal gelişme, doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi: Türkiye örneği

Bütün ekonomilerin temel hedefleri arasında yer alan ekonomik büyümenin gerçekleştirilmesi ve onun sürdürülebilir olması ülkeler için önemlidir. Bu hedefin gerçekleşmesine katkı sağlayan unsurlardan finansal sistem ve doğrudan yabancı yatırımlar ülkeler için önemli olmaktadır. Bu tez çalışmasında, Türkiye ekonomisine ait 1992-2013 dönemi verileri kullanılarak; finansal gelişme, doğrudan yabancı yatırımlar ve büyüme ilişkisinin, Granger nedensellik, VAR ve Eşbütünleşme modeli ile incelenmesi suretiyle, literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırmadan Granger nedensellik analizine göre elde edilen bulgular; mevduatların, doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde nedensel etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Diğer değişkenler (kapitalizasyon oranı, doğrudan yabancı yatırımlar, mevduatlar ve reel gayri safi yurtiçi hasıla) arasında ise, Granger anlamda nedenselliğin olmadığı saptanmıştır. Bu durumda belirlenen finansal gelişmişlik göstergeleri olan (kapitalizasyon oranı ve mevduatlar) ile büyüme arasında zayıf nedenselliğin olduğu saptanmıştır. Çalışmanın VAR analizi sonuçlarına göre ise, kısa dönemde büyümenin açıklanmasında, hem finansal gelişmişlik göstergelerinin, hem de doğrudan yabancı yatırımların öneminin arttığı söylenebilir. Eşbütünleşme testi sonuçlarına göre, uzun dönemde -sermaye piyasası değişkeni hariç- doğrudan yabancı yatırımlar ve mevduatlar büyümeyi olumlu etkilemektedir. Uzun dönemde Türkiye'de büyümenin açıklanmasında banka temelli finansal yapının ağırlıkta olduğu; sermaye piyasasının ise yeterli derecede gelişmemesinden dolayı büyümeyi desteklemediği görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırımların büyüme katkısının ise pozitif olmakla birlikte yeterli düzeyde olduğu söylenemez. Dolayısıyla, banka temelli finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımların uzun dönemde büyümenin belirleyicileri olabileceği saptanmıştır.