Finansal risklerin karlılık üzerine etkisi: TCMB sektör bilançoları örneği

Firmalar faaliyetleri boyunca birçok riske maruz kalmaktadır. Bu riskler içerisinde finansal risklerin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Finansal risk olarak değerlendirilen kur riski, faiz riski, likidite riski, kredi riski ve sermaye riski ile ilgili çalışmalar literatürde önemli yer tutmaktadır. Çalışma ile Türkiye'de finansal risklerin reel sektör firmaları üzerindeki etkilerinin ampirik olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın amacı reel sektör firmalarının karşılaştığı finansal risklerin performans göstergesi olarak ele alınan karlılığa etkilerini incelemektir. Çalışmada Türkiye'deki en geniş veri seti olan Sektör Bilançoları çalışması verileri kullanılmıştır. TCMB ve TÜİK tarafından ortak yayımlanan Sektör Bilançoları çalışması 1990 yılından itibaren yayınlanmakta olup 2009 yılı itibariyle daha geniş veri setini kapsamaktadır. İdari kayıtların da dahil edilmesiyle önemli bir veri seti oluşturulmuştur. Raporda sektörlere ait ayrıntılı verilerin bulunması sektörel bazda analiz yapılmasına da olanak tanımaktadır. Çalışmada 2009-2021 dönemi verileri incelenmiştir. Analiz yöntemi olarak zaman serisi ve yatay kesit verilerinin birlikte ele alındığı panel veri analizi uygulanmıştır. Çalışmada kur, faiz, likidite, kredi ve sermaye risklerinin aktif karlılığı, öz kaynak karlılığı ve net kar marjı üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Analiz kısmında makroekonomik faktörler yerine firma bazlı veriler kullanılmış, finansal riskler bilanço verilerinden oluşturulmuştur. Ayrıca tekil riskler yerine finansal riskler topluca ele alınarak karlılığa etkileri kapsamlı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu hususlar çalışmayı önceki araştırmalardan farklılaştırmakta ve literatüre bu bağlamda katkı sunması amaçlanmaktadır. Çalışma sonucunda kur, likidite ve kredi riskinin aktif karlılığını negatif etkilediği tespit edilmiştir. Sermaye risk göstergesi olarak ele alınan kaldıraç oranının ise sektörel bazda negatif ve pozitif etkileri saptanmıştır. Bu durum borç seviyesindeki değişime göre karlılığın farklı yönde etkilendiği sonucunu vermektedir.