Finansal teknolojilere uyumun Türkiye'de kripto para farkındalığına etkisi: Finansal okuryazarlık düzeylerinin aracılık rolü

Ekonomi savaşlarının yaşandığı günümüzde devletler ve firmalar finansal teknoloji gelişimine önem vermiş, çeşitli finansal teknoloji şirket ve ürünleri ortaya çıkmıştır. Gelişmiş devletlerde, yaşanılan finansal krizlerin, bireylerin finansal okuryazarlık düzeylerinin düşük olmasından kaynaklı olduğu düşünülerek bireylerin finansal okuryazarlık düzeylerinin arttırılması için finansal eğitim planlamaları yapılmıştır. Finansal teknolojinin gelişmesi, geçmişte yaşanan krizler, finansal teknoloji ürünlerine kolay ulaşım ve son on yılın popüler gündemi kripto para gibi yeni dijital varlıkların oluşumu finansal okuryazarlık önemini arttırmıştır. Bu nedenle daha da geliştirilmek istenen finansal teknolojiyi kullanarak doğru yatırım kararları verilebilmesi için bilinçli bireylere ihtiyaç vardır. Bireylerin yeni finansal teknoloji ürünlerine karşı tavırlarının tespit edilebilmesi uygulanabilecek ekonomik politikalar açısından önemlidir. Bu çalışmada, finans alanında yeni bir gelişme olan ve ödeme yöntemi, yatırım aracı olarak kullanılan kripto paranın; finansal teknolojilere uyum ile bireylerin kripto para farkındalığında finansal okuryazarlık düzeylerinin aracılık rolü araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 18 yaş ve üzeri yaş grubu oluşturmuştur. Bireylerin görüşlerini belirlemek için 51 maddelik bir anket kullanılmıştır. Anket katılımcıların kişisel özelliklerinin belirlendiği birinci bölüm, finansal teknolojilere uyumlarının ölçüldüğü ikinci bölüm, kripto para farkındalıklarının ölçüldüğü üçüncü bölüm ve finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlendiği dördüncü bölümden oluşmuştur. Analizde kurulan regresyon denkleminde bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin bağımsız değişkenlerin kendi aralarındaki etkileşimden kaynaklanıp kaynaklanmadığını test etmek için aracı değişken analizi yapılmıştır. Bağımsız değişkenler ayrı ayrı bağımlı değişkenle birlikte regres edilmiş, daha sonra bağımsız değişkenler kendi aralarında biri bağımlı değişken yerine konularak regresyona tabi tutulmuştur. Yapılan aracılık analizi sonucu; finansal teknolojilere uyum ile finansal okuryazarlık düzeyleri değişkenleri bağımsız değişken ve kripto para farkındalığı değişkeni bağımlı değişken olarak ele alındığı çoklu regresyon analizine göre; finansal okuryazarlık düzeyleri ile kripto para farkındalığı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır ve finansal teknolojilere uyum ile kripto para farkındalığı değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu durumu, artan standardize katsayı ve aracı değişken ile bağımlı değişken arasında anlamlı bir ilişki olmamasından dolayı aracı değişkenin aracı bir etkisi olmadığını belirtebiliriz.