Fizik eğitimine yönelik bütünleştirici bir öğrenme ortamı tasarımı ve uygulaması

ÖZET İşlevsel bilginin ve performansın ön plana çıktığı çağımızda bireylerin uzmanlaşmasının en önemli yardımcıları, öğrenme/öğretim yöntem ve teknikleridir. Bu durum, formal eğitim kurumları açısından akademik bilgilerin kazandırılması yanında, yaşamları boyunca sürekli öğrenme içindeki bireyleri daha donanımlı yapmaya yönelik dönüşümleri gerektirmektedir. Geleneksel öğretim yöntemlerinin bu konudaki yetersizlikleri, öğrenmede ve öğretiminde pek çok güçlükle karşılaşılan fizik alanında daha çağdaş yaklaşımların denemesini zorunlu hale getirmektedir. Bu çalışmada, geleneksel fizik öğrenme ortamlarını etkileyen faktörleri göz önünde bulundurarak lise 2. sınıflar için, elektromanyetik indüksiyon konusu ile ilgili etkinliklerin yürütülmesinde kullanılmak amacıyla, 5E modeline uygun bir bütünleştirici öğrenme ortamı tasarlanarak uygulanmış ve yansımaları ele alınmıştır. 2000-2002 yılları arasında Trabzon'dan toplam 36 Öğretmen ve 206 öğrenciyle anket, mülakat ve gözlemler aracılığıyla yürütülen ve özel durum yaklaşımının kullanıldığı bu çalışma, dört aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle ilgili örneklem grubuyla geleneksel fizik sınırlarındaki etkinlikleri şekillendiren faktörler belirlenmiş ve tasarlanacak bütünleştirici öğrenme ortamı açısından bir ön test oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu temele dayalı olarak hazırlanan taslak modele işlerlik kazandırmak ve etkinlikleri değerlendirmek amacıyla ilgili örneklem grubuna yönelik iki ayrı pilot çalışma yürütülmüştür. Son şekline ulaşılan modelden yararlanarak planlanan asıl uygulamalar, bir Anadolu Lisesinin iki sınıfında, toplam 60 öğrenci ve bu sınıfların fizik derslerini yürüten bir fizik öğretmeniyle yürütülmüştür. Bu çalışmanın en önemli öğeleri, bütünleştirici öğrenme ortamı modeli ve bu modelin uygulanmasına katkı sağlamak amacıyla geliştirilen materyaller yanında, etkinliklerin değerlendirilmesinde esas alınan BORAN isimli geçerli ve güvenilir bir anketten oluşmaktadır. Geleneksel fizik sınıflarında beklenen değişimi gerçekleştirmenin zorluklarına karşın, bu çalışmayla 5E modeline uygun olarak geliştirilen bütünleştirici öğrenme ortamı modelinin eğitim sistemimiz içinde uygulanabilir bir yapıya sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, geliştirilen modelin diğer fen alanlarında yürütülecek benzer nitelikteki akademik araştırmalar için özellikle ilgili tasarım, uygulama ve değerlendirme süreci açısından önerilebilir nitelikler taşıdığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Fizik Eğitimi, Bütünleştirici Öğrenme Kuramı, Geleneksel Öğrenme Ortamları, Bütünleştirici Öğrenme Ortamı Tasarımı, Elektromanyetik İndüksiyon VI