Fındığın fenolojik, morfolojik ve meyve özellikleri üzerine budama sistemlerinin etkisi

Bu araştırma 'Çakıldak', 'Foşa' ve 'Tombul' fındık (Corylus avellana L.) çeşitlerinin fenolojik, morfolojik ve pomolojik özellikleri üzerine farklı budama sistemlerinin etkisini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Fındık bitkilerine ocak, serbest vazo, tek dikey sistem, çift dikey sistem ve çoklu dikey sistem olmak üzere 5 farklı budama sistemi uygulanmıştır. Ağaçlar, ocak sistemde 5.0 x 4.0 m; serbest vazo sistemde 5.0 x 4.0 m; tek dikey sistemde 5.0 x 1.35 m; çift dikey sistemde 5.0 x 1.35 m ve çoklu dikey sistemde 5.0 x 2.0 m dikim sıklığında dikilmiştir. Çalışmada 2021, 2022 ve 2023 yıllarında fenolojik ve morfolojik gözlemler yapılmış, ağaçların verime yatması ile birlikte 2023 yılında meyve özellikleri de incelenmiştir. Çalışmanın son iki yılında, çift dikey sistemde budanan 'Tombul' fındıkların gövde kesit alanı ve gövde çapının ocak sisteminde budananlara nazaran daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Halbuki 2022 yılında, ocak sistemdeki 'Foşa' çeşidinin gövde kesit alanı ve gövde çapı, diğer budama sistemlerinden önemli derecede daha yüksek bulunmuştur. 2021 yılında, ocak sistemdeki 'Çakıldak' ve 'Tombul' fındık çeşitlerinin sürgün sayısı diğer budama sistemlerindekilerden önemli derecede yüksek saptanırken. sürgün çapı daha düşük bulunmuştur. Denemenin son iki vejetasyon döneminde, tek dikey sistemde budanan 'Çakıldak' fındık ağaçlarının taç hacminin ocak sistemindekilere kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. 2023 yılında, tek dikey sistemde budanan 'Tombul' çeşidinin kabuklu ve iç meyvelerinin meyve ağırlığı, eni, boyu ve kalınlığı, ocak sistemde budanan ağaçların meyvelerine nazaran daha yüksek ölçülmüştür. Serbest vazo ve tek dikey sistemde budanan 'Tombul' fındık ağaçlarının yaprak alanı, diğer sistemlerde budanan ağaçların yaprak alanından daha düşük tespit edilmiştir. Sonuç olarak fındık bitkisinde budama sistemlerinin gerek morfolojik gerekse meyve özelikleri üzerine önemli etkilerinin olduğu açığa çıkarılmıştır.