Fındıkta botrytıs cınerea ve trıchothecıum roseum'a karşı bazı bitki uçucu yağlarının ın vıtro antifungal etkinliklerinin belirlenmesi

Botrytis cinerea ve Trichothecium roseum fındıkta özellikle meyve ve çotanaklarda hastalık oluşturarak verim ve kalite kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışmada kekik (Thymus vulgaris L.), nane (Mentha piperita L.), lavanta (Lavendula angustifolia Mill.), adaçayı (Salvia officinalis L.) ve defne (Laurus nobilis L.) uçucu yağlarının söz konusu bu etmenlere karşı hem değme hem de buhar fazında antifungal etkileri in vitro koşullarda araştırılmıştır. Bitki uçucu yağlarının buhar fazında misel gelişimi ve konidi çimlenmesi üzerine etkilerinin belirlenmesi için 15, 30, 60, 90, 120 μL/petri dozları kullanılırken, değme etkilerinin belirlenmesi için ise 1, 2, 4, 6, 8 μL/ml dozlar kullanılmıştır. Kekik uçucu yağı için iki alt doz daha (buhar fazı için 3.75 ve 7.5 μL/petri, değme etkisi için 0.25 ve 0.50 μL/ml) denemeye katılmıştır. Uçucu yağların fungusların misel gelişimi ve konidi çimlenmesini engelleme oranları (%) ve sonrasında EC50 değerleri hesaplanmıştır Rutin 5 dozda her uygulamada %100 etkinlik gösteren kekik uçucu yağı B. cinerea konidi çimlenmesine 3.75 μL/petri dozunda da yine %100 değme etkinliği göstermiştir. Defne uçucu yağının her iki etmenin konidi çimlenmesini değme fazında engellemedeki etkinliği en yüksek dozlarda %100 olurken buhar fazında ise 3. dozlarda en yüksek etkinlik sağlanmıştır. Lavanta değme etkisinde T. roseum konidi çimlenmesini 3. dozda engellerken B. cinerea için 5. dozda etkinlik %92.33 olmuş misel gelişimleri açısından ise her iki fazda da 3. dozlarda %100 etkinlik tespit edilmiştir. Nane uçucu yağı ilk 2 dozda hem değme hem de buhar fazında %100 etkinlik gösterirken konidi çimlenmesine etkinliği de 2. dozda %100'e ulaşmıştır. Adaçayı uçucu yağı diğer yağlara oranla etkinlik açısından daha düşük değerler vermiştir ancak en yüksek dozda tüm uygulamalarda %100 etkinliğe ulaşılmıştır. Her iki etmenin misel gelişimini engellemede buhar fazında kekik ve nane uçucu yağları düşük dozlarda bile yüksek etkinlik gösterdiği için EC50 değeri hesaplanamazken, bu değer konidi çimlenmesi açısından sırasıyla B. cinerea için 3.30 ve 3.09, T. roseum için 0.07 ve 3.96 olarak belirlenmiştir. Değme fazında kekik uçucu yağının her iki etmenin misel gelişimi açısından EC50 değerleri sırasıyla 0.18 ve 0.14 μL/ml iken konidi çimlenmesi için de değerler hesaplanamamıştır. Buhar fazında nane uçucu yağının B. cinerea'nın misel gelişimi ve konidi çimlenmesi açısından EC50 değerleri hesaplanamazken diğer uçucu yağlar için bu değerler 2.26-6.20 olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Botrytis cinerea, Trichothecium roseum, Uçucu Yağlar, Fındık