Fındıkta tahripkar külleme hastalığı etmeni Erysiphe corylacearum'un bazı çevre dostu ürünler ile mücadelesi üzerinde çalışmalar

Bu çalışma, fındıkta E. corylacearum'un neden olduğu külleme hastalığına karşı, bitki hastalıklarıyla mücadelede çevre dostu olarak bilinen ürünlerden Kekik uçucu yağı, Laminarin içeren ticari bir ürün (Laminar), Bacillus subtilis içeren ticari bir ürün (Serenade), Kitosan içeren bir formülasyon (Chitligsan) ve Süt (Pınar)'ün etkinliğini belirlemek amacıyla sera ve laboratuvar koşullarında yürütülmüştür. Bu ürünlerle karşılaştırma yapabilmek için hastalığa karşı ülkemizde ruhsatlı klasik fungisitlerden biri Collis SC kullanılmıştır. Ürünler Program A (yapay inokulasyon öncesi koruyucu bir uygulama ile başlayan program) ve Program B (yapay inokulasyon sonrası ilk belirtiler görüldükten sonra ilk uygulamaların yapıldığı program) olarak iki ayrı program dahilinde yürütülmüştür. Laboratuvar çalışmasında ise yaprak diskleri üzerinde, ürünlerin farklı dozlarının konidi çimlenmesini engelleme oranları ve konidi çimlenmesini %50 düzeyinde engelleyen etkili konsantrasyonları (EC50) hesaplanmıştır. İlk değerlendirme tarihinde Program A'da Collis %97.82 etkinlik derecesine sahipken bunu istatiksel olarak aralarında fark olmayan Laminarin (%59.96) ve Kekik uçucu yağı (%59.94) izlemiştir. B. subtilis (%53.85), Süt (%41.83) ve Kitosan (%32.31) etkinlik açısından Collis'den farklı ve kendi aralarında aynı istatistiki grup içerisinde yer almıştır. Program B'de ise en yüksek etkili Collis'i (%90.94) B. subtilis (%70.24) ve Kitosan (%52.66) izlemiştir. İkinci değerlendirme tarihinde Program A'da en düşük değerli Kitosan (%43.33) haricindeki uygulamalar en yüksek etkinlik değerli Collis (%97.61)'den farklı bulunmamışlardır. Program B'de Kitosan (%76.88) ve B. subtilis (%74.52), Collis (%77.62) ile aynı etkinlik grubunda yer almışlardır. Etkinlikler açısından, Program A ve Program B sadece ikinci değerlendirme tarihindeki Süt uygulamasında farklılık göstermiş olup (sırasıyla %66.28 ve %19.68) diğer uygulamalar açısından benzer sonuçlar vermiştir. Laboratuvar çalışmasında farklı dozlarda Kekik uçucu yağı %83.41- %92.01, Kitosan %39.00-%68-27, Süt %32.51-%72.62, B. subtilis ise %75.99 - %88.89 ve Laminarin %40.01-%69.64 oranında konidi çimlenmesini engellemiş, ürünlerin dozları arttıkça konidi çimlenmesini engelleme oranında da artış gözlenmiştir. Ürünlerin EC50 değerleri kekik uçucu yağı için 0.02 µL/mL, Kitosan için 0.22 mL/mL, Süt için 0.07 mL/mL, B. subtilis için 0.001 mL/mL ve Laminarin için 0.43 µL/mL olarak tespit edilmiştir.