FoMO ve materyalizmin satın alma sonrası pişmanlık üzerine etkisi: Dürtüsel satın alma davranışının aracılık rolü

Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler hayatın her noktasında değişime sebep olduğu gibi alışveriş alışkanlıklarını da oldukça değiştirmiştir. Özellikle e-ticaret platformları kullanımındaki gözle görülür artış, tüketicinin alışveriş alışkanlıklarındaki değişimin incelenmesi gerekliliğini doğurmuştur. E-ticaret platformlarının promosyon faaliyetlerinde sosyal medya kanallarını etkin bir biçimde kullanmaya başlaması, birtakım tüketim modellerinin tetiklenmesine ve buna bağlı olarak çeşitli tüketici davranışlarının şekillenmesine sebep olmuştur. Bu tüketim modelleri arasında FoMO (gelişmeleri kaçırma korkusu) ve materyalizmin dürtüsel satın alma davranışını pekiştirdiğine dair literatürde pek çok bulgu bulunmaktadır. FoMO'nun gerek tüketiciler üzerinde yaratılan kıtlık algısını kullanarak gerekse pazarda trend ürün kategorisindeki ürün çeşitliliğini artırarak tetiklenmeye çalışıldığı; statü tüketimi ile çokça ilişkilendirilen materyalizmin ise belirli marka ve ürünlere sahip olmakla statü sahibi olunacağı inancını tüketicilerde oluşturarak tetiklenmeye çalışıldığı görülmektedir. Tetiklenen tüketim davranışları sonucunda tüketici, karşı koyamadığı bir satın alma isteği geliştirmekte; dürtüsel satın alma davranışı göstermektedir. Dürtüsel satın alma davranışının incelenmesi, yalnızca satın alma anıyla sınırlı kalmayıp tüketicinin satın alma sonrasındaki duygu durumunu da değerlendirmeyi gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, dürtüsel satın alma davranışının arkasında yatan tüketim modellerinden FoMO ve materyalizmin incelenmesi ve bu davranışın satın alma sonrası pişmanlık duygusu ile ilişkisinin analiz edilmesidir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 18 yaş ve üzeri e-ticaret kullanıcısı tüketiciler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise tesadüfi olmayan örnekleme türlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak ulaşılan e-ticaret platformlarından en az bir kere alışveriş yapmış 341 tüketici oluşturmaktadır. Elde edilen demografik veriler; ölçek verilerinin faktör, güvenilirlik, yapısal model ve aracılık analizleri istatistiksel paket programları ile yapılmıştır. Dürtüsel satın alma davranışının iki tüketim modeli ile satın alma sonrası pişmanlık duygusu arasında aracı değişken rolünün olduğu tespit edilmiştir. Materyalizm ve satın alma sonrası pişmanlık arasında dürtüsel satın alma davranışının tam aracı rolü tespit edilmiştir.